< class="item_title"> Czy związek zawodowy może mieć dostęp do danych z wniosków o przyznanie świadczeń z ZFŚS?

 

W szkole nie funkcjonuje komisja socjalna, w związku z czym wnioski składane są bezpośrednio do dyrektora szkoły. Przedmiotowe wnioski zawierają dane osobowe osób uprawnionych (w tym pracowników i byłych pracowników) i ich rodzin. Przyznawanie świadczeń jest dokonywane w uzgodnieniu z organizacją związkową. Jednak mając na uwadze, iż w procesie przyznawania świadczeń z ZFŚS dochodzi do przetwarzania danych również tych osób, które nie są członkami związku zawodowego, zachodzi wątpliwość, czy na gruncie przywołanego powyżej przepisu, dopuszczalne jest udostępnienie danych osobowych organizacji związkowej.

Jeżeli przepisy prawa – w tym ustawy o związkach zawodowych – nie wskazują wprost na kompetencje związków zawodowych w określonej materii, to takiego uprawnienia nie można domniemywać. Ponadto związek zawodowy nie może żądać udostępnienia danych, gdy jest w stanie zrealizować swoje uprawnienia w inny sposób.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt 1-4 ustawy o związkach zawodowych, pracodawca jest obowiązany udzielić na wniosek zakładowej organizacji związkowej informacji niezbędnych do prowadzenia działalności związkowej, w szczególności informacji dotyczących: warunków pracy i zasad wynagradzania; działalności i sytuacji ekonomicznej pracodawcy związanych z zatrudnieniem oraz przewidywanych w tym zakresie zmian; stanu, struktury i przewidywanych zmian zatrudnienia oraz działań mających na celu utrzymanie poziomu zatrudnienia; działań, które mogą powodować istotne zmiany w organizacji pracy lub podstawach zatrudnienia.

Warto wskazać na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (II SA/Wa 1217/15), w uzasadnieniu którego wskazano, że: „przepisy art. 10, art. 251 ust. 2, art. 28 i art. 30 ustawy o związkach zawodowych (...) uprawniają ten Związek (jak i każdy związek zawodowy) do posiadania informacji o wykonywaniu przez członków obowiązku, jakim jest uiszczanie składek związkowych. Prawa tego nie można ograniczyć (...) jedynie do informacji zbiorczej o wpływie łącznej kwoty w danym miesiącu z tytułu składek członkowskich. Bowiem prawo Związku to nie tylko prawo do wiedzy o ogólnym bilansie wpływu składek na konto Związku w danym miesiącu,(...), ale także prawo do informacji, którzy konkretnie członkowie obowiązek uregulowania składki wykonali. (...) praktyka (...) przedstawienia imiennego zestawiania wpłat w odnotowanym przy nazwisku członka wysokością wpłaty w niczym nie narusza tajemnicy uzyskiwanych przez tego członka wynagrodzenia, albowiem wysokość składki członkowskiej nie jest pochodną od wysokości wynagrodzenia, ale jest stała (10 złotych od członka – pracownika i 1 zł od członka – emeryta). "

Ponadto istotne wskazówki znajdują się w Uchwale Sądu Najwyższego 7 sędziów z dnia 16 lipca 1993 r. I PZP 28/93. W orzeczeniu tym wskazano, że zawarte w art. 8, 23 ust. 1 i art. 26 pkt 3 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych uprawnienie do kontrolowania przez związki zawodowe przestrzegania prawa pracy oznacza także uprawnienie do kontrolowania wysokości wynagrodzeń pracowników; nie oznacza natomiast uprawnienia do żądania od pracodawcy udzielenia informacji o wysokości wynagrodzenia pracownika bez jego zgody. Ponadto podkreślono, że ujawnienie przez pracodawcę bez zgody pracownika wysokości jego wynagrodzenia za pracę może stanowić naruszenie dobra osobistego w rozumieniu art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, ustalanie zasad wykorzystania zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, w tym podział środków z tego funduszu na poszczególne cele i rodzaje działalności, ustala pracodawca w regulaminie uzgodnionym z zakładową organizacją związkową. Również przyznawanie świadczeń z funduszu, o którym mowa w ust. 1, jest dokonywane w uzgodnieniu z zakładową organizacją związkową (art. 27 ust. 2 ).

Ponadto art. 27 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych nie stanowi podstawy prawnej do udostępnienia przez pracodawcę przedstawicielom związków zawodowych danych osobowych zawartych we wnioskach o przyznanie świadczeń z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.

Art. 8 ust. 2 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych stanowi, że zasady i warunki korzystania z usług i świadczeń finansowanych z ZFŚS, z uwzględnieniem ust. 1-1b, oraz zasady przeznaczania środków Funduszu na poszczególne cele i rodzaje działalności socjalnej określa pracodawca w regulaminie ustalanym zgodnie z art. 27 ust. 1 albo art. 30 ust. 6 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych. Z przepisem tym koresponduje art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, zgodnie z którym ustalanie zasad wykorzystania zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, w tym podział środków z tego funduszu na poszczególne cele i rodzaje działalności, ustala pracodawca w regulaminie uzgodnionym z zakładową organizacją związkową. Choć więc w art. 27 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych mowa jest o uzgadnianiu z zakładową organizacją związkową przyznawania świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, to uzgodnienia te obejmują konkretne mechanizmy i kryteria dystrybucji świadczeń socjalnych wśród pracowników. Nie wydaje się zatem uzasadniona taka wykładnia art. 27 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych, zgodnie z którą należy uzgadniać z zakładową organizacją związkową każdą indywidualną kwestię dotyczącą świadczeń socjalnych przyznawanych konkretnemu pracownikowi {Daniel Książek [w:] Krzysztof Wojciech Baran (red.), Daniel Książek, Mariusz Lekston, Jan Piątkowski, Iwona Sierocka, Artur Tomanek Zbiorowe prawo zatrudnienia. Komentarz, komentarz do art. 27 ustawy o związkach zawodowych].

W przypadku, kiedy u pracodawcy funkcjonuje komisja socjalna, to „w celu prawidłowej realizacji zadań nałożonych na komisję, powinna ona mieć w swoim składzie pracodawcę lub jego przedstawiciela, przedstawiciela pracowników i przedstawiciela związków zawodowych." (Barbara Tomaszewska Ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Komentarz, komentarz do art. 8). Jeżeli w komisji socjalnej rozpatrującej wnioski pracowników o przyznanie świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych zasiada przedstawiciel związków zawodowych, to przedstawiciel ten będzie miał dostęp do danych osobowych zawartych w poszczególnych wnioskach, jest jednak zobowiązany do zachowania tajemnicy (art. 8 ust. 1b zdanie drugie ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych).

 

Źródło: https://uodo.gov.pl/pl/225/1633

 

11-09-2020

więcej
< class="item_title"> Czy związkom zawodowym należy przedstawiać przyznany nauczycielom dodatek motywacyjny?

Czy taka informacja powinna być przedstawiana imiennie?

 

Tak. Może być imiennie zgodnie z wnioskiem związku, jeżeli odbywa się to w trybie dostępu do informacji publicznej.

W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że nauczyciele są funkcjonariuszami publicznymi, których dane osobowe nie są chronione ze względu na prywatność w związku z dostępem do informacji publicznej (m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 27.07.2011 r., IV SAB/Wr 55/2011, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 16.06.2011 r., IV SAB Wr 44/11, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 18 października 2018 r. , II SA/Go 654/18). Dodatek motywacyjny stanowi składnik wynagrodzenia przyznawany nauczycielom na podstawie regulaminu wynagradzania nauczycieli, uchwalonego przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego. Dodatek przyznaje dyrektor jako przełożony służbowy nauczycieli, w ramach kompetencji dyrektora. W tym zakresie dyrektor nie ma obowiązku współdziałania ze szkolnymi organami, ani związkami zawodowymi. Jednak informacja o wynagradzaniu nauczycieli traktowanych jak funkcjonariusze publiczni ze środków publicznych, stanowi informację publiczną o funkcjonowaniu samorządowej jednostki oświatowej i osobach sprawujących w nich funkcje. Informacja taka jest udzielana zainteresowanym na wniosek. Z tego względu na wniosek związków zawodowych, w zależności od jego treści, dyrektor powinien poinformować o dodatku motywacyjnym przyznanym nauczycielom, może być to w formie imiennego wykazu.

 

Dariusz Skrzyński 

02-10-2019

więcej
< class="item_title"> Jak będzie wyglądać procedura oceny od 1 września 2019 r.?

Od 1 września będą obowiązywać nowe przepisy dotyczące oceny pracy nauczyciela. Sprawdź, jak krok po kroku będzie wyglądała procedura oceny pracy.

 

KROK 1

Dyrektor może wszcząć procedurę oceny pracy nauczyciela w stopniu co najmniej kontraktowego, z własnej inicjatywy lub na wniosek:

  • nauczyciela;
  • organu sprawującego nadzór pedagogiczny, a w przypadku nauczycieli placówek doskonalenia nauczycieli - kuratora oświaty;
  • organu prowadzącego szkołę;
  • rady szkoły;
  • rady rodziców.

(art. 6a ust. 1 Karty Nauczyciela)

 

KROK 2

Dyrektor (niezwłocznie – nie ma terminu) pisemnie zawiadamia nauczyciela o rozpoczęciu dokonywania jego oceny pracy - z wyjątkiem sytuacji, gdy sam nauczyciel wnioskuje o ocenę.

(§ 2 ust. 1 projektu rozporządzenia)

 

KROK 3

Dyrektor występuje o opinię:

  • rady rodziców (z wyjątkiem szkół i placówek, w których nie tworzy się rad rodziców),
  • właściwego doradcy metodycznego na temat pracy nauczyciela, a w przypadku braku takiej możliwości - opinii innego nauczyciela dyplomowanego lub mianowanego – na wniosek nauczyciela.

Dyrektor może wystąpić o opinię (powinny zawierać uzasadnienie):

  • samorządu uczniowskiego;
  • właściwego doradcy metodycznego na temat pracy nauczyciela, a w przypadku braku takiej możliwości - opinii innego nauczyciela dyplomowanego lub mianowanego.

Termin na opinię – 14 dni, przy czym nieprzedstawienie opinii przez radę rodziców nie wstrzymuje dokonywania oceny pracy.

(art. 6a ust. 5, 5a, 5d Karty Nauczyciela, § 7 ust. 2 projektu rozporządzenia)

 

KROK 4

Dyrektor dokonuje oceny pracy w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia od dnia złożenia wniosku, a w przypadku oceny pracy dokonywanej z własnej inicjatywy w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia powiadomienia nauczyciela na piśmie o rozpoczęciu dokonywania oceny jego pracy.

(art. 6a ust. 2 Karty Nauczyciela)

 

KROK 5

Dyrektor dokonuje oceny pracy nauczyciela uwzględniając stopień realizacji obowiązków określonych w art. 6 i art. 42 ust. 2 oraz w art. 5 ustawy - Prawo oświatowe w zakresie wszystkich obszarów działalności szkoły.

(art. 6a ust. 1e Karty Nauczyciela)

 

KROK 6

Ocena ma charakter opisowy i jest zakończona stwierdzeniem uogólniającym:

  • ocena wyróżniająca;
  • ocena bardzo dobra;
  • ocena dobra;
  • ocena negatywna.

(art. 6a ust. 4 Karty Nauczyciela)

 

KROK 7

Dyrektor zapoznaje nauczyciela z projektem oceny jego pracy. Na wniosek nauczyciela, przy zapoznawaniu go z projektem oceny pracy i wysłuchaniu jego uwag i zastrzeżeń może być obecny przedstawiciel wskazanej przez nauczyciela zakładowej organizacji związkowej.

(§ 3 ust. 1 projektu rozporządzenia)

 

KROK 8

Dyrektor czeka 5 dni roboczych od dnia zapoznania nauczyciela z projektem oceny jego pracy na wniesienie przez nauczyciela uwag i zastrzeżeń w formie pisemnej.

(§ 3 ust. 2 projektu rozporządzenia)

 

KROK 9

Dyrektor przekazuje nauczycielowi kartę oceny pracy, która musi zawierać:

  • imię (imiona) i nazwisko nauczyciela;
  • datę i miejsce urodzenia;
  • miejsce zatrudnienia i zajmowane stanowisko;
  • staż pracy pedagogicznej;
  • stopień awansu zawodowego;
  • wykształcenie;
  • datę dokonania ostatniej oceny pracy;
  • stwierdzenie uogólniające, o którym mowa w art. 6a ust. 4 Karty Nauczyciela;
  • uzasadnienie oceny pracy;
  • datę dokonania oceny pracy;
  • podpis osoby dokonującej oceny pracy;
  • pouczenie o terminie i trybie wniesienia odwołania od oceny pracy.

(§ 4 projektu rozporządzenia)

 

KROK 10

Kopię karty oceny pracy nauczyciela należy złożyć do jego akt osobowych.

(§ 4 ust. 1 projektu rozporządzenia)

 

KROK 11

Dyrektor w ciągu 5 dni roboczych od dnia otrzymania odwołania od nauczyciela przekazuje je wraz z pisemnym odniesieniem się do zarzutów podniesionych w odwołaniu do  organu sprawującego nadzór pedagogiczny nad szkołą.

(§ 5 ust. 1 projektu rozporządzenia)

 

 

Podstawa prawna:

 

Dariusz Skrzyński

18-07-2019

więcej
< class="item_title"> Jakie czyny mogą naruszać prawa i dobra ucznia? Zakres działań dyrektora.

Od 1 września 2019 r. wprowadzono obowiązek każdorazowego zawiadamiania rzecznika dyscyplinarnego o popełnieniu przez nauczyciela czynu naruszającego prawa i dobro dziecka. W praktyce może pojawić się problem z interpretacją jakie to czyny będą naruszać „prawa dziecka”, a szczególnie „dobra dziecka”.

 

Co kryje się pod pojęciem „prawa dziecka”?

Prawa dziecka można postrzegać jako element szerszego pojęcia praw człowieka. Ich źródłem jest zatem nie tyko Konwencja o prawach dziecka, lecz także cały szereg innych aktów normatywnych, do których należą w szczególności pakty praw człowieka ONZ. Nie można z tym pojęciem mylić praw ucznia. Do kategorii praw ucznia należy wszystko to, co wiąże się z uprawnieniami przysługującymi osobiście każdemu dziecku z tytułu bycia uczniem (wychowankiem) danej szkoły (lub odpowiednio placówki). Ich źródłem jest sama ustawa Prawo oświatowe,  o systemie oświaty, względnie niektóre przepisy wykonawcze oraz oparty na tych aktach normatywnych statut szkoły.

Konwencja o prawach dziecka wyróżnia m.in. prawa:

  • prawo do życia bez jakiejkolwiek dyskryminacji bez względu na rasę, płeć, język, religię, status majątkowy, niepełnosprawność czy cenzus urodzenia;
  • prawo do znajomości swoich praw;
  • prawo do dochodzenia swoich praw;
  • prawo do nauki;
  • prawo do wypoczynku i czasu wolnego, uczestnictwa w zabawach i życiu kulturalnym
  • prawo do równego traktowania wobec prawa;
  • prawo do ochrony przed poniżającym traktowaniem i karaniem oraz wszelkimi formami przemocy fizycznej lub psychicznej;
  • prawo do ochrony przed arbitralną lub bezprawną ingerencją w życie prywatne, rodzinne czy też korespondencję;
  • prawo do ochrony przed bezprawnymi zamachami na jego honor i reputację;
  • prawo do swobodnego wyrażania własnych poglądów we wszystkich sprawach jego dotyczących oraz prawo do swobodnej wypowiedzi (np. gazety szkolne nie podlegają cenzurze prewencyjnej nauczycieli);
  • prawo do swobody myśli, sumienia i wyznania;
  • prawo dostępu do informacji z rożnych źródeł;
  • prawo do swobodnego zrzeszania się;
  • prawo do ochrony zdrowia;
  • prawo do odpowiedniego poziomu życia;
  • prawo do ochrony przed wyzyskiem ekonomicznym lub wykonywaniem niebezpiecznych lub szkodliwych prac;
  • prawo do ochrony przed wszelkimi innymi formami wyzysku naruszającego jego dobro;
  • wolność od przemocy fizycznej lub psychicznej, wyzysku, nadużyć seksualnych oraz okrucieństwa;
  • prawo do wychowania w rodzinie i kontaktów z obojgiem rodziców;
  • prawo do opieki zastępczej w przypadku niemożności wychowania w rodzinie;
  • prawo ochrony przed przemocą;
  • prawo do korzystania z systemu zabezpieczenia społecznego.

 

Co kryje się pod pojęciem „dobro dziecka”?

O ile może znaleźć wykaz i opis prawa dziecka o tyle trudno jest zdefiniować „dobro dziecka”.

Dobro dziecka nie jest zdefiniowane w przepisach, dlatego, że w każdym stanie faktycznym, który w pierwszej kolejności badania dyrektor, a następnie rzecznik dyscyplinarny może być różne. Być może pewną wskazówką (ale nie wprost), może być rozumienie pojęcia dobra dziecka jakie jest stosowane przy wykładni przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Sad Najwyższy w postanowieniu z dnia 11 lutego 1997 r., II CKN 90/96 wskazał, że „pojęcie dobra dziecka z jednej strony obejmuje całą sferę najważniejszych jego spraw osobistych, przykładowo takich jak rozwój fizyczny i duchowy, odpowiednie kształcenie i wychowanie oraz przygotowanie do dorosłego życia, z drugiej zaś – ma ono wyraźny wymiar materialny. Polega on na konieczności zapewnienia dziecku środków do życia i realizacji celów o charakterze osobistym, a w wypadku gdy ma ono swój majątek, także na dbałości o jego interes majątkowy”.

 

Jakie uchybie należy zgłaszać?

Z tym oczywiście musi zmierzyć się w pierwszej kolejności dyrektor, bo to on będzie decydował czy dane zachowanie nauczyciela mieści się w pojęciu czynu naruszające prawa i dobro dziecka, czy zakwalifikować go jako naruszenie dyscypliny pracowniczej i ukarać karą porządkową. Gdy błędnie określi rodzaj przewinienia, sam naraża się na odpowiedzialność.

Nie wskazując zamkniętego katalogu naruszeń, można przykładowo wymienić takie czyny, które naruszają prawa i dobra dziecka:

  • stosowanie przemocy fizycznej lub przemocy psychicznej w stosunku do uczniów,
  • wyśmiewanie, dokuczanie, szykanowanie,
  • molestowanie seksualne,
  • narażenie uczniów na utratę zdrowia,
  • wykorzystywanie stosunku zależności w celu wymuszania pożądanych zachowań i działań,
  • niską kulturę słowa (agresja słowna, wulgarne słownictwo).

 

Procedura działania dyrektora

Nauczyciele podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej za uchybienia godności zawodu nauczyciela lub obowiązkom z art. 6 Karty Nauczyciela. Jeżeli uchybienia te naruszają prawa i dobro dziecka dyrektor ma bezwzględny obowiązek zawiadomić rzecznika dyscyplinarnego nauczycieli  działającego przy wojewodzie. Ma na to 3 dni robocze licząc od dnia powzięcia wiadomości o popełnieniu czynu. Przepisy nie wskazują w jakiej formie ma to nastąpić. Dyrektor może wystosować pismo w którym wskaże:

  • o jakiego nauczyciela chodzi (poda imię i nazwisko, nazwę placówki),
  • dzień popełnienia czynu naruszającego prawa i dobro dziecka,
  • opis naruszenia prawa i dobra dziecka,
  • można wskazać kiedy dokonywana była ostatnia ocena pracy i z jakim stwierdzeniem uogólniającym,
  • dzień powzięcia wiadomości o popełnieniu czynu
  • ewentualnych świadków czynu
  • załączniki mogące stanowić dowód w sprawie.

W piśmie tym nie należy wskazywać, że nauczyciel popełnił przewinienie dyscyplinarne, lecz zaznaczyć, że jego zachowanie może nosić znamiona tego przewinienia bądź istnieje podejrzenie, że to zachowanie stanowi przewinienie dyscyplinarne. Użycie odpowiednich sformułowań jest tu dość istotne, ponieważ nauczyciel do momentu wydania prawomocnego orzeczenia komisji dyscyplinarnej o ukaraniu korzysta z domniemania niewinności (art. 85c ust. 2 Karty Nauczyciela).

Warto przypomnieć, że nie należy mylić nieformalnego zawiadomienia o zdarzeniu mogącym stanowić przewinienie dyscyplinarne z wnioskiem o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. Wniosek ten jest bowiem składany dopiero po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego – przez rzecznika dyscyplinarnego do komisji dyscyplinarnej.

Jeżeli rzecznik złoży wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego dyrektor ma obowiązek zawiesić tego nauczyciel w pełnieniu obowiązków. Niemniej jednak, w sprawach niecierpiących zwłoki nauczyciela można zawiesić, zanim dojdzie do wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego (np. gdy nauczyciel pobije ucznia). Zawieszenie nie może trwać dłużej niż 6 miesięcy, chyba że przeciwko nauczycielowi toczy się jeszcze postępowanie dyscyplinarne (art. 85t ust. 4 Karty Nauczyciela).

W związku z zawieszeniem w obowiązkach służbowych należy zaprzestać wypłacania nauczycielowi dodatków i innych składników wynagrodzenia poza wynagrodzeniem zasadniczym. Poza tym wynagrodzenie zasadnicze nauczyciela, w zależności od jego stanu rodzinnego, może zostać zmniejszone do połowy (art. 85u Karty Nauczyciela).

Należy pamiętać, aby przesłać informację o zawieszeniu nauczyciela w obowiązkach służbowych, w tym o okresie zawieszenia, do Centralnego Rejestru Orzeczeń Dyscyplinarnych. Obowiązek ten dotyczy również informacji o zakończeniu okresu zawieszenia. Informacje przekazywane są w formie elektronicznej poprzez profil ePUAP (art. 85z Karty Nauczyciela).

 

Podstawa prawna:

 

Dariusz Skrzyński

24-10-2019

więcej
< class="item_title"> Jakie zasady przydzielania zastępstw za nieobecnego nauczyciela?

Szkoła, jak każdy zakład pracy boryka się z absencją pracowników, która w tym przypadku nabiera szczególnego znaczenia, bowiem za nauczycielem stoją uczniowie, którym podczas jego nieobecności należy zapewnić opiekę nad uczniami i kontynuację zajęć lekcyjnych wynikających z tygodniowego planu nauczania. A zatem w przypadku nieobecności nauczyciela w pierwszej kolejności działania dyrektora szkoły powinny zmierzać do szybkiego rozpoznania sytuacji i zapewnienia opieki uczniom. Zgodnie z zapisami Karty Nauczyciela dyrektor szkoły sprawuje bowiem opiekę nad dziećmi i młodzieżą uczącą się w szkole, a także jest odpowiedzialny w szczególności za dydaktyczny i wychowawczy poziom szkoły oraz za zapewnienie odpowiednich warunków organizacyjnych do realizacji zadań dydaktycznych i opiekuńczo-wychowawczych szkoły (art. 7 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 i 5). Zapisy Karty Nauczyciela w przypadku konieczności zorganizowania zastępstwa za nieobecnego nauczyciela umożliwiają dyrektorowi różne rozwiązania. Dyrektor szkoły może powierzyć nauczycielowi tej szkoły realizację doraźnego zastępstwa lub przydzielić godziny ponadwymiarowe na czas absencji lub zatrudnić innego nauczyciela na podstawie umowy o pracę na czas określony na zastępstwo za nieobecnego nauczyciela. Podjęcie decyzji w sprawie wyboru jednej z tych form zastępstwa nieobecnego nauczyciela należy do kompetencji dyrektora szkoły/placówki.

Konieczność powoływania godzin doraźnych zastępstw pojawia się wówczas, gdy w sytuacji nieobecności nauczyciela zajęcia z uczniami, zapewniając im niezbędną opiekę, musi poprowadzić inny nauczyciel, który zgodnie z planem nie prowadzi w tym czasie innych zajęć. Przydzielenie godzin doraźnych zastępstw ma na celu przede wszystkim zapewnienie opieki uczniom oraz normalnego trybu pracy szkoły. W tej sytuacji nie jest istotne, czy godziny będą realizowane przez nauczyciela, który posiada kwalifikacje do realizacji zajęć na danym zastępstwie. W takiej sytuacji nie ma również obowiązku realizacji podstawy programowej z danego przedmiotu. Podkreślić należy jeszcze raz, że sensem powołania godzin doraźnego zastępstwa jest spełnienie wymogu sprawowania przez szkołę funkcji opiekuńczej w stosunku do powierzonych jej uczniów. Oczywiście zastępstwa powinny być tak przydzielone przez dyrektora szkoły, aby zostały wykorzystane efektywnie, bowiem nauczyciel za taką godzinę otrzymuje wynagrodzenie. Za godziny doraźnych zastępstw, tak jak za godziny ponadwymiarowe, wynagrodzenie wypłaca się według stawki osobistego zaszeregowania nauczyciela, z uwzględnieniem dodatków za warunki pracy. Tak więc, każda godzina doraźnego zastępstwa powinna być wynagradzana dodatkowo. 

Z zapisów Karty Nauczyciela nie wynika, aby wymagana była zgoda nauczyciela na przydzielenie mu godzin zastępstw doraźnych. Regulacja art. 35 ust. 2a wskazuje, że przez godzinę doraźnego zastępstwa rozumie się przydzieloną nauczycielowi godzinę zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych, a zatem godzina ta jest przydzielona w ramach polecenia służbowego wydanego nauczycielowi przez dyrektora szkoły lub jego zastępcę. Samo przydzielenie zastępstwa nie musi następować w żadnej szczególnej formie. Przepisy Karty Nauczyciela i Kodeksu pracy nie nakazują wydania polecenia służbowego w pisemnej formie. Jeśli nic innego nie wynika ze statutu szkoły lub obowiązujących w niej regulaminów, wystarczające jest ustne poinformowanie o fakcie i terminie przydzielenia zastępstwa na lekcji za nieobecnego kolegę lub w formie zwyczajowo przyjętej w szkole (np. poprzez e-dziennik lub wywieszenie informacji na tablicy informacyjnej w pokoju nauczycielskim). Nie ulega jednak wątpliwości, że takie polecenie powinien nauczyciel otrzymać w terminie i w sposób umożliwiający mu należyte wywiązanie się z obowiązku poprowadzenia dodatkowych zajęć. 

Jeżeli jednak zaistnieje konieczność długotrwałego przydzielania godzin doraźnych zastępstw należy dołożyć wszelkich starań, aby zajęcia prowadzone były przez nauczycieli posiadających odpowiednie kwalifikacje, bowiem w tym wypadku powinno się przede wszystkim zadbać o interes uczniów. Wówczas dyrektor szkoły może rozważyć przydzielenie godzin zajęć nieobecnego nauczyciela jako godziny ponadwymiarowe innym nauczycielom lub zatrudnić na podstawie art. 10 ust. 7 Karty Nauczyciela innego nauczyciela na zastępstwo. Godziny ponadwymiarowe przydziela się wyłącznie nauczycielom posiadającym kwalifikacje do prowadzonych zajęć. W związku z tym realizacja podstawy programowej będzie odbywała się zgodnie z planem. Nauczyciel może być zobowiązany do odpłatnej pracy w godzinach ponadwymiarowych zgodnie z posiadaną specjalnością, jeżeli podyktowane jest to koniecznością realizacji programu nauczania lub zapewnienia opieki. Praca w godzinach ponadwymiarowych może być przydzielona nauczycielowi bez jego zgody w wymiarze nie wyższym niż 1/4 tygodniowego wymiaru zajęć, a za jego zgodą nie może przekraczać 1/2 tego wymiaru. 

Z praktyki szkolnej wynika, że w szkołach mają miejsce również tzw. „zastępstwa koleżeńskie” za nieobecnego nauczyciela, które polegają na wzajemnym, nieodpłatnym zastępowaniu się umawiających się nauczycieli. Aktualnie obowiązujące przepisy prawa, o których była wyżej mowa, nie regulują w żaden sposób powyższych kwestii. Jeśli zatem w szkole funkcjonuje taka praktyka, to całkowita odpowiedzialność za takie działania spada na barki dyrektora i poszczególnych nauczycieli. 

Wracając jednak do kwestii zastępstw doraźnych, to należy również zauważyć, że przepisy prawa nie nakładają na dyrektora szkoły obowiązku opracowania regulaminu przydzielania doraźnych zastępstw nauczycielom. W myśl zapisów art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela organ prowadzący szkołę będący jednostką samorządu terytorialnego, uwzględniając przewidywaną strukturę zatrudnienia, określa dla nauczycieli poszczególnych stopni awansu zawodowego, w drodze regulaminu m.in. szczegółowe warunki obliczania i wypłacania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw. Powyższy regulamin podlega uzgodnieniu ze związkami zawodowymi zrzeszającymi nauczycieli. Gdyby w tym regulaminie organ prowadzący nałożył na dyrektorów szkół obwiązek opracowania regulaminu przydzielania godzin doraźnych zastępstw, to wtedy taki regulamin należałoby opracować. 

 

Podstawa prawna:

  • Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2215).

 

Bożena Browarczyk

14-01-2020

 

 

więcej
< class="item_title"> Kiedy stosować art. 20 Karty Nauczyciela, a kiedy art. 225 i 226 Przepisów wprowadzających Prawo oświatowe?

W tym roku definitywnie znikną gimnazja. Zanim do tego dojdzie mamy jeszcze 3 równolegle funkcjonujące regulacje zwolnieniowe. Pierwsza dotyczy tylko i wyłącznie odrębnych gimnazjów, druga szkół z oddziałami gimnazjalnymi, a trzecia  pozostałych szkół i placówek (niezawierających oddziałów gimnazjalnych). Sprawdź, jakie przepisy będziesz stosował w ruchu kadrowym w 2019 roku, największym bowiem problem jest ustalenie, którą z nich stosować w szkołach z oddziałami gimnazjalnymi i zespołach szkół.

 

Podstawowa regulacja zwolnieniowa – art. 20 Karty Nauczyciela

Podstawowa procedura zwolnieniowa nauczycieli z powodu częściowej likwidacji czy zmian organizacyjnych, określona jest w art. 20 Karty Nauczyciela.

 

    Art. 20.

    1. Dyrektor szkoły w razie:

1) całkowitej likwidacji szkoły rozwiązuje z nauczycielem stosunek pracy;

2) częściowej likwidacji szkoły albo w razie zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć rozwiązuje z nim stosunek pracy lub, na wniosek nauczyciela, przenosi go w stan nieczynny. Nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania może wyrazić zgodę na ograniczenie zatrudnienia w trybie określonym w art. 22 ust. 2.

    2. Nauczycielowi zatrudnionemu na podstawie mianowania, z którym rozwiązano stosunek pracy z przyczyn określonych w ust. 1, przysługuje odprawa w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia zasadniczego. Nauczycielowi zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę, z którym rozwiązano stosunek pracy z przyczyn określonych w ust. 1, przysługują świadczenia określone w przepisach o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników.

    3. Rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn określonych w ust. 1 następuje z końcem roku szkolnego po uprzednim trzymiesięcznym wypowiedzeniu, z zastrzeżeniem ust. 4.

    4. Warunek rozwiązania stosunku pracy z końcem roku szkolnego nie dotyczy nauczycieli szkół, w których w organizacji pracy nie przewidziano ferii szkolnych, nauczycieli placówek kształcenia ustawicznego oraz nauczycieli szkół, w których zakończenie cyklu kształcenia następuje w trakcie roku szkolnego.

    5. Okres wypowiedzenia może być skrócony do 1 miesiąca, z tym że w takim wypadku nauczycielowi przysługuje odszkodowanie za pozostałą część okresu wypowiedzenia w wysokości wynagrodzenia liczonego jak za okres urlopu wypoczynkowego. Okres, za który przysługuje odszkodowanie, wlicza się nauczycielowi pozostającemu w tym okresie bez pracy do okresu zatrudnienia.

   5a.  O zamiarze wypowiedzenia nauczycielowi stosunku pracy z przyczyn określonych w ust. 1 pkt 2 dyrektor szkoły zawiadamia reprezentującą nauczyciela zakładową (międzyzakładową) organizację związkową, która w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia może zgłosić na piśmie dyrektorowi szkoły umotywowane zastrzeżenia.

    5b.  Po rozpatrzeniu stanowiska organizacji związkowej, a także w razie niezajęcia przez nią stanowiska w ustalonym terminie, dyrektor szkoły podejmuje decyzję w sprawie wypowiedzenia.

    5c.  Wypowiedzenie jest bezskuteczne w przypadku złożenia przez nauczyciela, w terminie do 30 dni od dnia doręczenia wypowiedzenia stosunku pracy z przyczyn określonych w ust. 1 pkt 2, pisemnego wniosku o przeniesienie w stan nieczynny. Z upływem sześciomiesięcznego okresu pozostawania w stanie nieczynnym stosunek pracy wygasa. Wygaśnięcie stosunku pracy powoduje dla nauczyciela skutki, jakie przepisy prawa wiążą z rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy w zakresie świadczeń przedemerytalnych.

    6. Nauczyciel przeniesiony w stan nieczynny zachowuje prawo do comiesięcznego wynagrodzenia zasadniczego oraz prawo do innych świadczeń pracowniczych, w tym dodatku, o którym mowa w art. 54 ust. 5, do czasu wygaśnięcia stosunku pracy.

    7. Dyrektor szkoły ma obowiązek przywrócenia do pracy w pierwszej kolejności nauczyciela pozostającego w stanie nieczynnym w razie powstania możliwości podjęcia przez nauczyciela pracy w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony lub na okres, na który została zawarta umowa, w tej samej szkole, na tym samym lub innym stanowisku, pod warunkiem posiadania przez nauczyciela wymaganych kwalifikacji. Odmowa podjęcia pracy przez nauczyciela powoduje wygaśnięcie stosunku pracy z dniem odmowy.

    8. W wypadkach podyktowanych koniecznością realizacji programu nauczania w tej samej lub w innej szkole nauczyciel pozostający w stanie nieczynnym może, na swój wniosek lub na wniosek dyrektora szkoły, podjąć pracę zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami w niepełnym lub w pełnym wymiarze zajęć, jednak na okres nie dłuższy niż okres stanu nieczynnego. Z tytułu wykonywania pracy nauczycielowi przysługuje odpowiednie do wymiaru zajęć wynagrodzenie, niezależnie od pobieranego wynagrodzenia z tytułu pozostawania w stanie nieczynnym.

 

Powyższa regulacja została wyłączona w okresie wygaszania gimnazjów i nie dotyczy odrębnych gimnazjów i szkół z oddziałami gimnazjalnymi – zobacz art. 227  ustawy Przepisy wprowadzające – Prawo oświatowe.

 

     Art. 227. W latach szkolnych 2017/2018 i 2018/2019 do nauczycieli, o których mowa w art. 225 ust. 1 i 12 oraz art. 226 ust. 1, nie stosuje się art. 20 ustawy - Karta Nauczyciela.

 

Regulacja art. 20 Karty Nauczyciela przede wszystkim ma zastosowanie do przedszkoli, szkół i placówek, które nie mają oddziałów gimnazjalnych. Zatem jeżeli nie prowadzisz klas gimnazjum, a nie możesz zapewnić wszystkim dotychczasowym nauczycielom zatrudnienia powinieneś stosować art. 20 Karty Nauczyciela.

Jeżeli zachodzą zmiany opisane w art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela, czyli dochodzi do:

  • częściowej likwidacji szkoły,
  • zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć

- dyrektor może rozwiązać  stosunek pracy lub, na wniosek nauczyciela, przenieść go w stan nieczynny.

Przepis ten ma zastosowanie do nauczycieli zatrudnionych na podstawie mianowania i stosunku pracy w pełnym wymiarze czasu pracy. Podstawą rozwiązania stosunku pracy z nauczycielem zatrudnionym na podstawie umowy o pracę w niepełnym wymiarze, chociażby zachodziły przesłanki z art. 20 ust 1 pkt Karty Nauczyciela, należy zwolnić na podstawie art. 27 Karty Nauczyciela.

Wypowiedzenie zatrudnienia musi być dokonane na piśmie  (art. 30 § 3-5 w zw. z art. 91c Karty Nauczyciela) najpóźniej do 31 maja, z podaniem uzasadnienia, czyli przyczyn wypowiedzenia:

  • wskazanie okoliczności z art. 20 Karty Nauczyciela, jakie zachodzą w placówce (częściowa likwidacja szkoły czy zmniejszenie liczby oddziałów szkoły, czy zmiany planu nauczania),
  • wskazanie dlaczego akurat dany nauczyciel spośród innych nauczycieli o podobnych kwalifikacjach, doświadczeniu, stażu pracy, zatrudnionych w jednostce został dobrany do zwolnienia.

 

     Art. 30

(…)

    § 3. Oświadczenie każdej ze stron o wypowiedzeniu lub rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinno nastąpić na piśmie.

 

...
więcej
< class="item_title"> Kontrola chorych pracowników uprawnienie czy obowiązek?

Pracodawca albo ZUS mogą sprawdzić, co pracownik robi w trakcie zwolnienia lekarskiego. Czy dyrektor ma zawsze obowiązek kontrolować chorych pracowników oraz jak zweryfikować, czy pracownik wykorzystuje zwolnienie lekarskie zgodnie z przeznaczeniem? Na te inne pytania odpowiadamy w poniższym tekście.

 

Kiedy dyrektor może kontrolować?

Nie tylko ZUS, ale także pracodawca może dokonać kontroli, w przypadku kiedy zatrudnia łącznie powyżej 20 pracowników pedagogicznych i niepedagogicznych (art. 61 ust. 1 pkt 1 i art. 68 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa). Należy pamiętać, że chodzi o liczbę osób zgłoszonych do ubezpieczenia chorobowego, a nie pełnych etatów.

Jeżeli szkoła zatrudnia mniejszą liczbę pracowników nie może samodzielnie skontrolować prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich. Może wystąpić do ZUS o przeprowadzenie kontroli swojego pracownika.

 

Kontroli mogą dokonywać:

  • Zakład Ubezpieczeń Społecznych,
  • jednostki oświatowe (płatnicy składek na ubezpieczenie chorobowe, którzy zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych).

 

 

Od 1 grudnia 2018 r. funkcjonują w obiegu jedynie elektroniczne zaświadczenia lekarskie (e-ZLA). Niekiedy możliwa jest jeszcze forma papierowa.W przypadku gdy lekarz wystawiający nie może wysłać zwolnienia elektronicznego z uwagi na brak dostępu do Internetu oraz w czasie wizyt domowych, będzie możliwe wystawienie zwolnienia w papierowej wersji - zaświadczenie lekarskie wydrukowane uprzednio z programu. Takie zaświadczenie lekarz ma obowiązek wprowadzić do systemu w ciągu trzech dni od daty wystawienia

E-zwolnienie można skontrolować od razu po jego wystawieniu. Dyrektor na profilu na PUE ZUS ma stały dostęp do informacji o zwolnieniach chorobowych pracowników. Ponadto może zwrócić się (za pomocą  certyfikatu PUE ZUS lub profilu zaufanego ePUAP) natychmiast po otrzymaniu informacji o zwolnieniu lekarskim do  ZUS o jego skontrolowanie lub samemu skontrolować wykorzystanie zwolnienia przez pracownika.

 

Przykład

W szkole w 2018 roku dozorca dostarczał krótkotrwałe zwolnienia lekarskie w formie papierowej. W 2019 roku po otrzymaniu zwolnienia elektronicznego dyrektor szkoły wystąpił do ZUS o jego kontrolę. 

 

Uprawnienie czy obowiązek?

Szkoły zgłaszające do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych mogą (nie muszą) kontrolować pracowników. Kontrola stanowi dla nich uprawnienie. Przepisy nie nakładają na pracodawcę obowiązku śledzenia pracownika na zwolnieniu lekarskim. Nie musi on w ogóle kontrolować pracownika, może bowiem to zrobić ZUS (nawet jeżeli ma zgłoszonych do ubezpieczenia powyżej 20 osób). Z przepisów nie wynika że pracodawca jest zobligowany do kontrolowania każdego z pracowników, którzy na zwolnieniach przebywają, a tym bardziej do przekazywania w tym zakresie cyklicznych informacji (raportów) do ZUS.

Przesłane przez ZUS w styczniu 2019 roku zobowiązanie do przekazywania wyników kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy należy potraktować jako prośbę o przekazywanie informacji o przeprowadzonych kontrolach. ZUS nie może wymagać tego od pracodawców. Informację taką można przekazać, jeśli w danym miesiącu kontrola była przez płatnika składek przeprowadzona. Jeśli płatnik nie przeprowadzał kontroli – nie przekazuje informacji do ZUS.

 

2 aspekty kontroli

Zaświadczenie lekarskie i sposób jego wykorzystania podlega kontroli pod dwoma aspektami:

  • zaświadczenie sprawdzane jest pod względem formalnym,
  • można sprawdzić prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy, czy wykorzystywane jest godnie z jego celem.

 

Kontrola formalna dokumentu zaświadczenia

Kontrola formalna dotyczy dwóch obszarów:

  • czy zwolnienie nie zostało sfałszowane: np. podrobione, przerobione, wystawione przez osobę inną niż lekarz (lub upoważnionych asystentów medycznych), nie stanowi wydruku elektronicznego zwolnienia e-ZLA,
  • czy zwolnienie zostało wydane zgodnie z przepisami w sprawie zasad i trybu wystawiania zaświadczeń lekarskich.

(§ 2, §3  i § 4 rozporządzenia MPiPS z 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy oraz formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich). 

 

Przykład

Przedłożony wydruk elektronicznego zwolnienia e-ZLA nie jest opatrzony podpisem i pieczątką lekarza.

W przypadku gdy pojawią się wątpliwości co do zgodności z zasadami i trybem wydawania zaświadczeń, dyrektor występuje do oddziału ZUS. 

 

Kontrola prawidłowości wykorzystywania zwolnienia od pracy

Kolejnym aspektem kontroli jest sprawdzenie prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich.

Kontrola ta polega na sprawdzeniu, czy pracownik w trakcie zwolnienia lekarskiego:

1)  z powodu choroby:

  • nie wykonuje pracy zarobkowej lub
  • nie wykorzystuje go w sposób sprzeczny z jego celem.

2) powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem lub innym chorym członkiem rodziny:

  • nie wykonuje pracy zarobkowej lub
  • nie wykorzystuje go w sposób sprzeczny z jego celem.
  • poza ubezpieczonym nie ma innych członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, mogących zapewnić opiekę; nie dotyczy to sprawowania opieki nad chorym dzieckiem w wieku do 2 lat

 

Co należy rozumieć przez pracę zarobkową?

Przez pracę zarobkową należy tutaj rozumieć świadczenie pracy u drugiego pracodawcy, pracę w ramach własnej działalności gospodarczej, a nawet wykonywanie czynności na podstawie umowy zlecenia czy umowy o dzieło.

 

Kiedy dochodzi do wykorzystania urlopu niezgodnie z jego celem?

Natomiast wykorzystywanie zwolnienia niezgodnie z celem (czyli powrotem do zdrowia) będzie polegało m.in. na tym, że w jego trakcie pracownik zajmuje się remontem mieszkania, wyjazdem na odpoczynek, opieką nad najbliższymi.

Warto również zwrócić uwagę na zalecenia lekarza. Często bowiem może on zaznaczyć, czy pacjent może chodzić, czy powinien leżeć. Generalnie w przypadku, gdy pracownik ma na zwolnieniu lekarskim adnotację, że może chodzić, może udać się na zakupy do sklepu czy apteki i wykonywać w domu oraz poza domem czynności niezbędne do codziennego funkcjonowania; powinny to być takie zachowania, które nie uniemożliwiają osiągnięcia celu zwolnienia lekarskiego, czyli powrotu do zdrowia.

 

Przykład

Jeśli pracownica przebywała na L4, w czasie którego według zaleceń lekarza musiała leżeć, i w tym czasie przystąpiła do obrony pracy magisterskiej oraz była na ślubie brata, to można domniemywać, iż było to sprzeczne z celem zwolnienia (wyroki SN z: 4 marca 1999 r., I PKN 613/98; 2 kwietnia 1998 r., I PKN 14/98).

Przykład

Dwie nauczycielki korzystające w tym samym

...
więcej
< class="item_title"> Kto z pracowników i w jakich przypadkach ma dostęp do świadczeń z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych (ZFŚS)?

Fundusz socjalny uregulowany został na mocy ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. z 2019 r., poz.1352, dalej jako ustawa o zfśs) oraz zapisami ustawy Karta Nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2215). Środki gromadzone w ramach funduszu mają być przeznaczane na regulowane ustawą o zfśs wsparcie socjalne uprawnionych pracowników.

 

Obowiązek i podstawy tworzenia funduszu przez pracodawców 

Każdy z pracodawców z sektora jednostek budżetowych i samorządowych bez względu na liczbę zatrudnianych pracowników oraz  pracodawcy, którzy na dzień 1 stycznia danego roku zatrudniają w przeliczeniu na pełne etaty min. 50 pracowników obowiązani są prowadzić fundusz socjalny (por. art.1 ust. 1 i 2 ustawy o zfśs). Obowiązek tworzenia funduszu przez pozostałych pracodawców uregulowany został szczegółowo w art. 3 ust. 1c i 3 ustawy o zfśs. 

Co do zasady fundusz tworzy się z corocznego odpisu podstawowego, naliczanego w stosunku do przeciętnej liczny zatrudnionych i obecnie wynosi on 37,5 % przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub w drugim półroczu roku poprzedniego, jeżeli przeciętne wynagrodzenie z tego okresu stanowiło kwotę wyższą (por. art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o zfśs). Karta nauczyciela w art. 53 ust. 1 i 2 zawiera jednak przepis stanowiący lex specialis wobec powyższej regulacji. Dla nauczycieli dokonuje się odpisu w wysokości ustalanej jako iloczyn planowanej, przeciętnej w danym roku kalendarzowym liczby nauczycieli zatrudnionych w pełnym i niepełnym wymiarze zajęć (po przeliczeniu na pełny wymiar zajęć), skorygowanej w końcu roku do faktycznej przeciętnej liczby zatrudnionych nauczycieli (po przeliczeniu na pełny wymiar zajęć) i 110% kwoty bazowej określanej corocznie dla nauczycieli w ustawie budżetowej. Wysokość odpisu dokonywanego dla nauczycieli będących emerytami, rencistami lub nauczycielami pobierającymi nauczycielskie świadczenie kompensacyjne wynosi 5% pobieranych przez nich emerytur, rent oraz nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych. Środki na odpisy dla emerytów, rencistów oraz nauczycieli pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne planowane są w budżecie państwa i przekazywane jednostkom samorządu terytorialnego w formie dotacji celowych na zadania własne. Odpisu na pracowników szkoły niebędących nauczycielami dokonuje się natomiast zgodnie z przepisami ustawy o zfśs. Zgodnie z ustawą o zfśs środki funduszu mogą być zwiększane o wymienione w art. 7 wpływy tj. np. darowizny czy wpływy z oprocentowanych pożyczek udzielonych na cele mieszkaniowe.

 

Komu przysługuje świadczenie z ZFŚS?

Ustawodawca nie wymienia enumeratywnie komu przysługują świadczenie w ramach funduszu. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z Funduszu uzależnia się od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej. W ustępie 2 wymienionego artykułu wskazano, iż zasady i warunki korzystania z usług i świadczeń finansowanych z Funduszu oraz zasady przeznaczania środków Funduszu na poszczególne cele i rodzaje działalności socjalnej określa pracodawca w regulaminie ustalanym zgodnie z art. 27 ust. 1 albo art. 30 ust. 6 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 263). Pracodawca, u którego nie działa zakładowa organizacja związkowa, uzgadnia regulamin z pracownikiem wybranym przez załogę do reprezentowania jej interesów.

Z orzecznictwa sądowego wynika, że pracodawca ma swobodę w wyborze kryteriów, na podstawie których ustali sytuację pracowników. Ma też swobodę w doborze instrumentów, przy pomocy których ustali położenie socjalne osób uprawnionych. Ustawa o zfśs nie nakłada obowiązku tworzenia tzw. komisji socjalnej, jednak może być ona powoływana na mocy wyżej opisanego regulaminu. Warto zaznaczyć, że na mocy art. 53 ust. 4 Karty Nauczyciela organ prowadzący szkołę może fakultatywnie tworzyć służbę socjalną, której zadaniem jest gospodarowanie funduszem.

Najważniejszym zadaniem pracodawcy jest wykazanie, że przed przyznaniem świadczenia z funduszu rzeczywiście uzależnił samo przyznanie świadczenia, a następnie jego wysokość, od faktycznego poznania sytuacji socjalnej pracownika (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 22.06.2018 r., III AUa 1121/17). Ponadto w orzecznictwie podkreśla się, że przy ocenie sytuacji materialnej pracownika należy brać pod uwagę nie tylko wynagrodzenie pracownika, lecz także dochody osiągane poza zakładem pracy, a także dochody członków rodziny, pozostających we wspólnym gospodarstwie z pracownikiem. Natomiast oparcie kryterium dostępności świadczeń z funduszu socjalnego wyłącznie z uwzględnieniem wysokości wynagrodzenia zasadniczego uzyskiwanego u płatnika nie spełnia wymogu badania sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej, w szczególności na tle sytuacji życiowej innych pracowników uprawnionych (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 22.03.2017 r., III AUa 852/16). Przykładowymi kryteriami branymi pod uwagę przyznawaniu świadczeń są dochody przypadające na członka rodziny pracownika, ilość dzieci będących na jego utrzymaniu, sprawowanie opieki nad osobami bliskimi przez pracownika czy choroby w rodzinie pracownika i związane z tym wydatki. Czynnikami, które nie powinny być brane pod uwagę przy przyznawaniu świadczeń są zajmowane stanowisko czy wymiar czasu pracy pracownika.

 

Na co mogą przeznaczane środki z ZFŚS?

Środki funduszu administruje pracodawca, co nie oznacza jednak, że może on nimi dysponować zupełnie swobodnie. To na co przeznaczane są środki z funduszu socjalnego, pracodawca winien ująć w regulaminie funduszu. Regulamin określa również sposób dokumentowania posiadania danego statusu przez pracownika, a ustawa wskazuje, że odbywa się na podstawie oświadczenia pracownika. Pracodawca może jednak żądać udokumentowania danych osobowych pracownika w zakresie niezbędnym do ich potwierdzenia poprzez złożenie oświadczeń i zaświadczeń (por. art. 8 ust. 1a i 2 ustawy o zfśs).

Środki w ramach funduszu przede wszystkim mogą być przeznaczane na różne formy wypoczynku pracowników i ich rodzin (np. wypoczynek dzieci, karnety na basen, zakładowe ośrodki wypoczynkowe), działalność kulturalno-oświatową (np. bilety do kina, teatru), wydatki na opiekę nad dziećmi w żłobkach lub przedszkolach czy też udzielanie pomocy materialnej - rzeczowej lub finansowej pracownikowi (np. kupony podarunkowe). Charakter funduszu wyklucza finansowanie z jego środków jakichkolwiek wydatków nakierowanych na interes samego pracodawcy np. finansowanie dojazdów do pracy pracownika czy szkolenie pracownika.

 

 

Podstawa prawna: 

 

Lucyna Węgłowska-Raczyńska

20-11-2019

więcej
< class="item_title"> Nagroda kuratora oświaty również bez wniosku dyrektora

Od 19 maja 2020 r. kurator oświaty lub organ sprawujący nadzór pedagogiczny będzie miał możliwość przyznawania z własnej inicjatywy nagród nauczycielom- bez konieczności stosowania w tym zakresie trybu określonego w § 6 i 7 rozporządzenia. Tym samym nagroda będzie mogła zostać przyznana w dowolnym terminie, a ponadto nie będzie wymagana opinia rady pedagogicznej (§ 3 ust. 2 rozporządzenia MEN z dnia 10 sierpnia 2009 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania nagród dla nauczycieli).

 

 § 9a. Kurator oświaty lub organ sprawujący nadzór pedagogiczny może z własnej inicjatywy przyznać nagrodę nauczycielowi spełniającemu kryteria, o których mowa w § 2. Przepisów § 6 i § 7 nie stosuje się.

 

Jak czytamy w uzasadnieniu do projektu: "Rozwiązanie to odpowiada postulatom zgłaszanym przez władze oświatowe, które sprawując nadzór pedagogiczny, udzielają pomocy szkołom i placówkom, a także zatrudnionym w nich nauczycielom w wykonywaniu zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. W ramach tak sprawowanego nadzoru inspirują one nauczycieli do poprawy istniejących lub wdrażanych rozwiązań w procesie kształcenia. Zachęcają do stosowania innowacyjnych działań programowych, organizacyjnych lub metodycznych, których celem jest rozwijanie kompetencji uczniów. Kuratorzy Oświaty i organy sprawujące nadzór pedagogiczny nie mają jednak możliwości bezpośredniego wyróżnienia tych nauczycieli. Proponowana zatem zmiana, poszerzając ich kompetencje o możliwość przyznawania z własnej inicjatywy nagród nauczycielom, pozwoli na docenienie pracy tych nauczycieli."

 

W pozostałym zakresie zmiany wprowadzone rozporządzeniem mają charakter dostosowujący oraz porządkujący.

 

Kryteria przyznawania nagród

 

Zgodnie z zapismi rozporządzenia nagroda może być przyznana nauczycielowi, który spełnił kryteria określone w § 2 rozporządzenia z 10 sierpnia 2009 r. tj:

1) przepracował w szkole co najmniej 2 lata; 

2) posiada wyróżniającą ocenę pracy; 

3) posiada wybitne osiągnięcia w pracy dydaktycznej, wychowawczej lub opiekuńczej, w tym w realizacji zadań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę oraz realizacji innych zadań statutowych szkoły, w szczególności w zakresie: 

akształtowania najważniejszych umiejętności uczniów określonych odpowiednio w podstawach programowych: wychowania przedszkolnego, kształcenia ogólnego, kształcenia w zawodach, kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego, kształcenia w zawodach szkolnictwa artystycznego, lub (znowelizowana treść litery a)
b)rozwiązywania problemów o charakterze wychowawczym lub socjalnym uczniów, lub
c) działań innowacyjnych, lub 
d) pracy organizacyjnej na rzecz szkoły, lub 
e) współpracy szkoły ze środowiskiem lokalnym, lub 
f) działań na rzecz oświaty w wymiarze co najmniej regionalnym.

 

O nagrodę kuratora oświaty bądź organu sprawującego nadzór pedagogiczny standardowo wnioskuje dyrektor szkoły dla nauczyciela zatrudnionego w szkole lub organ prowadzący dla dyrektora szkoły:

 

§ 6. Wniosek o przyznanie nagrody kuratora oświaty lub nagrody organu sprawującego nadzór pedagogiczny składa:

1) dyrektor szkoły — dla nauczyciela zatrudnionego w szkole; 

2) organ prowadzący szkołę — dla dyrektora szkoły. 

§ 7. Nagrody są przyznawane w terminie do dnia 14 października każdego roku z okazji Dnia Edukacji Narodowej.

 

 

Podstawa prawna:

 

07-05-2020

 

 

 

więcej
< class="item_title"> Nowe rozporządzenie w sprawie oceny pracy podpisane

W Dzienniku Ustaw zostało opublikowane nowe rozporządzenie w sprawie trybu dokonywania oceny pracy nauczycieli, w tym nauczycieli zajmujących stanowiska kierownicze, szczegółowego zakresu informacji zawartych w karcie oceny pracy, składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego oraz szczegółowego trybu postępowania odwoławczego.

Przepisy rozporządzenia w większości powtarzają rozwiązania zawarte w dotychczasowym rozporządzeniu z 29 maja 2018 r. Rozporządzenie nie określa jednak kryteriów oceny pracy nauczycieli. Ocena będzie dokonywana wyłącznie w oparciu o kryteria ujęte w art. 6a ust. 1e Karty Nauczyciela, a w przypadku nauczycieli zajmujących stanowisko dyrektora wskazane w  art. 6a ust. 1f Karty Nauczyciela.

Jak zatem będzie wyglądać ocena?

Pomimo braku obowiązku posiadania regulaminu oceny praktyka ostatnich lat, jeszcze przed zmianami w ostatnim roku szkolnym, wskazuje, aby taki dokument wprowadzić. Nowe przepisy cofają nas do czasów, gdy podstawą oceny pracy nauczycieli były art. 6 oraz 42 Kart Nauczyciela i art. 5 ustawy Prawo oświatowe. Przypominamy, że jest to zestaw dość ogólnych zagadnień, które składają się na ocenę pracy, aby jej dokonać przez lata w placówkach oświatowych funkcjonowały regulaminy/procedury oceniania nauczycieli, regulujące i objaśniające kwestie praw, obowiązków, terminów, a przed wszystkim wskazujące szczegółowe kryteria oceny opracowane przez Dyrektora na potrzeby konkretnej placówki. W związku z powyższym w szkole/placówce powinien powstać i funkcjonować dokument regulujący wyżej wymienione kwestie zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami i czterostopniową skalą oceny. Tym samym zapraszamy do zapoznania się z naszą propozycją: Wewnątrzszkolnym regulaminem oceny pracy nauczyciela.

 

Podstawa prawna:

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 sierpnia 2019 r. w sprawie trybu dokonywania oceny pracy nauczycieli, w tym nauczycieli zajmujących stanowiska kierownicze, szczegółowego zakresu informacji zawartych w karcie oceny pracy, składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego oraz szczegółowego trybu postępowania odwoławczego (Dz. U. z 2019 r., poz. 1625)

 

Beata Linowska

27-08-2019

 

 

 

 

więcej
< class="item_title"> Ocena dorobku zawodowego czy ocena pracy po zakończeniu stażu?

Z dniem 1 września 2018 r. weszły w życie nowe przepisy prawne dotyczące awansu zawodowego nauczycieli. Zmiany dotyczą  zarówno stażu, sposobu oceniania jego przebiegu, wymagań oraz procedury postępowań kwalifikacyjnych i egzaminacyjnych. Ocena dorobku zawodowego zastąpiona została oceną pracy. Przepisy przejściowe przewidują dwa wyjątki od tej zasady

 

Po 1 września 2018 ocenę dorobku zawodowego za okres stażu na kolejny stopień awansu zawodowego otrzymają:

  1. Nauczyciele, którzy zakończyli staż na kolejny stopień awansu zawodowego przed 1 września 2018 r., ale do tego dnia nie otrzymali oceny 
„W przypadku nauczycieli, którzy zakończyli staż na kolejny stopień awansu zawodowego przed dniem 1 września 2018 r., lecz do tego dnia nie otrzymali oceny dorobku zawodowego za okres stażu lub nie złożyli wniosku o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego lub egzaminacyjnego, ocena dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu jest dokonywana oraz postępowanie kwalifikacyjne lub egzaminacyjne jest prowadzone według dotychczasowych przepisów”.  

 

 - Art. 127. ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych.

 

  1. Nauczyciele stażyści, którzy w dniu 1 września 2018 r. realizowali staż rozpoczęty z początkiem roku 2017/2018

„W przypadku nauczyciela stażysty, który w dniu 1 września 2018 r. odbywa staż na kolejny stopień awansu zawodowego, rozpoczęty z początkiem roku szkolnego 2017/2018, ocena dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu jest dokonywana oraz postępowanie kwalifikacyjne na stopień nauczyciela kontraktowego jest prowadzone według dotychczasowych przepisów”.

Art. 128 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych.

 

W pozostałych przypadkach stosowana jest ocena pracy, mająca charakter opisowy i  zakończona stwierdzeniem uogólniającym:

1) ocena wyróżniająca;

2) ocena bardzo dobra;

3) ocena dobra;

4) ocena negatywna,

dokonuje jej dyrektor po zakończeniu stażu - w terminie nie dłuższym niż 21 dni od dnia złożenia sprawozdania z realizacji planu rozwoju zawodowego.

Dla przypomnienia, ocena dorobku zawodowego nauczyciela może być pozytywna lub negatywna. Ocena ta sporządzana jest na piśmie i zawiera uzasadnienie oraz pouczenie o możliwości wniesienia odwołania. 

 

Więcej informacji na temat awansu zawodowego znajdą Państwo w e-szkoleniu: 

Zapraszamy także do zapoznania się z publikacją:

 

Podstawa prawna:

 

 

Jadwiga Osińska - ekspert MEN ds. awansu zawodowego nauczycieli

31-05-2019

 

więcej
< class="item_title"> Ocena dorobku zawodowego czy pracy nauczyciela?

„Nauczyciel rozpoczął staż na dyplomowanego 1.09.2017. Skończył teraz – 31 maja 2020 r. Plan pisał w oparciu o rozporządzenie z 2013.

Co teraz? Dyrektor sporządza ocenę pracy czy ocenę dorobku zawodowego?”

 

Nauczyciel mianowany napisał plan rozwoju zawodowego i sprawozdanie z realizacji tego planu za okres stażu na stopień nauczyciela dyplomowanego w oparciu o rozporządzenie z 2013. Postąpił więc zgodnie z obowiązującymi przepisami prawnymi - tak bowiem wynika z przepisów przejściowych dotyczących awansu zawodowego, a w szczególności z artykułu 125 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 17)


Art. 125. Staż na kolejny stopień awansu zawodowego nauczyciela rozpoczęty i niezakończony przed dniem 1 września 2018 r. jest odbywany według dotychczasowych przepisów.


 

W okresie, w którym nauczyciel realizował staż były aż trzy zmiany dotyczące oceny pracy/oceny dorobku zawodowego nauczyciela związanej z zakończeniem stażu na kolejny stopień awansu zawodowego.  I tak:

  • do 31 sierpnia 2018 roku obowiązuje ocena dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu (pozytywna lub negatywna);
  • od 1 września 2018 do 31 sierpnia 2019 roku – ocena pracy nauczyciela po zakończeniu stażu. Aktem wprowadzającym te zmiany jest Ustawa z dnia 27 października 2017 roku o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2203);
  • od 1 września 2019 roku – obowiązuje ocena dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu, która może być pozytywna lub negatywna. Aktem wprowadzającym zmiany jest Ustawa z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1287)

W opisanej sytuacji – nauczyciel zakończył staż w 2020 roku - powinien więc otrzymać ocenę dorobku zawodowego za okres stażu.

 

Dyrektor sporządza ocenę dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu na podstawie art. 9c ust. 5a i ust. 5c ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2019 r. poz. 2215).


Art. 9c

5a. Ocenę dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu ustala, w terminie nie dłuższym niż 21 dni od dnia złożenia sprawozdania, o którym mowa w ust. 3, z uwzględnieniem stopnia realizacji planu rozwoju zawodowego nauczyciela, dyrektor szkoły: 

1) w przypadku nauczyciela stażysty i nauczyciela kontraktowego – po zapoznaniu się z projektem oceny opracowanym przez opiekuna stażu i po zasięgnięciu opinii rady rodziców; 

2) w przypadku nauczyciela mianowanego – po zasięgnięciu opinii rady rodziców.

5c. Ocena dorobku zawodowego nauczyciela może być pozytywna lub negatywna. Ocena jest sporządzana na piśmie i zawiera uzasadnienie oraz pouczenie o możliwości wniesienia odwołania.


 

Jak wynika z przytoczonych przepisów prawnych ocena dorobku zawodowego nauczyciela może być pozytywna lub negatywna, musi być sporządzona na piśmie i zawierać uzasadnienie oraz pouczenie o możliwości wniesienia odwołania. Nie ma natomiast szczegółowych kryteriów ani jednolitego wzoru dokumentu. Formułując uzasadnienie oceny dorobku zawodowego należy opierać się na powinnościach nauczyciela oraz realizacji zadań zapisanych w planie rozwoju zawodowego. Dla przypomnienia, w analizowanej sytuacji powinności nauczyciela zostały opisane w § 8 ust. 1. Rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 1 marca 2013 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli:


§ 8. 1. Nauczyciel mianowany ubiegający się o awans na stopień nauczyciela dyplomowanego w okresie odbywania stażu powinien w szczególności:

1) podejmować działania mające na celu doskonalenie warsztatu i metod pracy, w tym doskonalenie umiejętności stosowania technologii informacyjnej i komunikacyjnej,

2) realizować zadania służące podniesieniu jakości pracy szkoły,

3) pogłębiać wiedzę i umiejętności służące własnemu rozwojowi oraz podniesieniu jakości pracy szkoły, samodzielnie lub przez udział w różnych formach kształcenia ustawicznego – z uwzględnieniem specyfiki typu i rodzaju szkoły, w której odbywa staż.

Warto pamiętać, że niezrealizowanie w pełni planu rozwoju zawodowego może skutkować ustaleniem negatywnej oceny dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu.


Podstawa prawna:

 

Jadwiga Osińska

16-06-2020

 

 

więcej
< class="item_title"> Ochrona nauczycieli przed wypowiedzeniem - kiedy możliwa?

Ruch kadrowy w pełni. Niestety decyzje kadrowe dyrektora utrudniają sytuacje, w których nauczyciele korzystają ze szczególnej ochrony przed zwolnieniem z pracy. W przypadku nauczycieli wygaszanych gimnazjów samorządowych sprawa jest prosta - otrzymają wypowiedzenia stosunku pracy do 31 maja 2019 r. z uwagi na likwidację szkoły. W tym przypadku szczególna ochrona przed zwolnieniem nie obowiązuje. Kiedy nauczyciel jest chroniony w innych szkołach? Zakres tej ochrony różni się w zależności od podstawy prawnej zatrudnienia nauczyciela, rodzaju placówki oraz liczby zatrudnianych pracowników. 

 

Tabela 1. Zatrudnienie nauczycieli na podstawie mianowania

Rodzaj ochrony

Zakres

Czy przysługuje ochrona – TAK/NIE?

Wyjaśnienia

1. Ochrona przedemerytalna (art. 39 Kodeksu pracy)

 

Zakaz wypowiadania umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje mniej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego

NIE

Ochrona nie dotyczy nauczycieli zatrudnionych na podstawie mianowania. Wynika to z orzecznictwa (uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z 26 czerwca 2013 r. sygn. akt I PZP 1/13, wyrok Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2006 r. , sygn. akt I PZP 4/06)

 

 

2. Ciąża(art.177 Kodeksu pracy)

 

Zakaz wypowiadania i rozwiązywania umowy o pracę w okresie ciąży.

TAK, ale jest jeden wyjątek.

 

Możliwość wypowiedzenia stosunku pracy istnieje tylko w razie likwidacji pracodawcy, ale wtedy pracodawca jest obowiązany uzgodnić z reprezentującą pracownicę zakładową organizacją związkową termin rozwiązania umowy o pracę.

Wynika to z orzecznictwa. W wyrok z 19 października 2010 r. (II PK 85/10) Sądu Najwyższego uznał, że nauczycielka zatrudniona na podstawie mianowania podlega ochronie szczególnej przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem stosunku pracy w okresie ciąży i w okresie urlopu macierzyńskiego.

3. Urlop macierzyński

(art. 177 Kodeksu pracy)

 

Zakaz wypowiadania i rozwiązywania umowy o pracę w okresie urlopu macierzyńskiego.

TAK, ale jest jeden wyjątek.

 

Możliwość wypowiedzenia stosunku pracy istnieje tylko w razie upadłości i likwidacji pracodawcy, ale wtedy pracodawca jest obowiązany uzgodnić z reprezentującą pracownicę zakładową organizacją związkową termin rozwiązania umowy o pracę.

Jw.

4. Urlop rodzicielski

(art. 177 w zw. z art. 1821g Kodeksu pracy)

 

Zakaz wypowiadania i rozwiązywania umowy o pracę w okresie urlopu rodzicielskiego.

TAK, ale jest jeden wyjątek.

 

Możliwość wypowiedzenia stosunku pracy istnieje tylko w razie upadłości i likwidacji pracodawcy, ale wtedy pracodawca jest obowiązany uzgodnić z reprezentującą pracownicę zakładową organizacją związkową termin rozwiązania umowy o pracę.

Jw.Powyższe orzeczenie należy odpowiednio odnieść do urlopu rodzicielskiego.

5. Urlop ojcowski

(art. 177 w zw. z art. 1823 Kodeksu pracy)

 

Zakaz wypowiadania i rozwiązywania umowy o pracę w okresie urlopu ojcowskiego.

TAK, ale jest jeden wyjątek.

 

Możliwość wypowiedzenia stosunku pracy istnieje tylko w razie upadłości i likwidacji pracodawcy, ale wtedy pracodawca jest obowiązany uzgodnić z reprezentującą pracownicę zakładową organizacją związkową termin rozwiązania umowy o pracę.

Jw. Powyższe orzeczenie należy odpowiednio odnieść do urlopu ojcowskiego.

6. Ochrona przed wypowiedzeniem w okresie urlopu i innych usprawiedliwionych nieobecności innych niż w poz. 1-5(art. 41 Kodeksu pracy) – np. np. urlop dla poratowania zdrowia, urlop bezpłatny

Zakaz wypowiadania umowy o pracę.

NIE

Ochrona nie dotyczy nauczycieli zatrudnionych na podstawie mianowania (uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z 26 czerwca 2013 r. sygn. akt I PZP 1/13, Wyrok Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2006 r. , sygn. akt I PZP 4/06). Powyższe orzeczenia, choć dotyczyły urlopu dla poratowania zdrowia, wskazują tezę generalną, że art. 41 Kodeksu pracy nie ma zastosowania do nauczycieli zatrudnionych na podstawie mianowania.

7. Urlop wychowawczy (art. 1868§ 1 Kodeksu pracy)

Zakaz wypowiadania i rozwiązywania umowy o pracę w okresie od dnia złożenia przez pracownika wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego do dnia zakończenia tego urlopu.

TAK, ale możliwe jest rozwiązanie umowy w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy.

Nie ma orzecznictwa sądowego odnośnie do tej kwestii. Stosowanie w drodze analogii innych orzeczeń jest wątpliwe ze względu na ich rozbieżność (dopuszczalność wypowiedzenia w wieku przedemerytalnym i w czasie urlopu zdrowotnego i innej usprawiedliwionej nieobecności, z kolei ochrona w czasie ciąży i na urlopie macierzyńskim).

8. Ochrona związkowa(art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych)

Pracodawca bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej nie może:

1) wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku prawnego ze wskazanym uchwałą zarządu jego członkiem lub z inną osobą wykonującą pracę zarobkową będącą członkiem danej zakładowej organizacji związkowej, upoważnioną do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy,

2) zmienić jednostronnie warunków pracy lub wynagrodzenia na niekorzyść osoby wykonującej pracę zarobkową.

TAK, ale możliwe jest rozwiązanie umowy w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy.

Jeżeli z ochrony związkowej korzysta nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania, dyrektor nie może ani wypowiedzieć, ani jednostronnie zmienić treści stosunku pracy.

9. Pełnienie funkcji społecznego inspektora pracy (art. 13 ust. 1 ustawy o społecznej inspekcji pracy)

Zakaz wypowiedzenia i rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem pełniącym funkcję społecznego inspektora pracy w czasie trwania mandatu oraz w okresie roku po jego wygaśnięciu.

TAK

Jeżeli społecznym inspektorem pracy jest nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania, dyrektor nie może mu wypowiedzieć ani jednostronnie zmodyfikować na niekorzyść stosunku

...
więcej
< class="item_title"> Odmowa świadczenia pracy przez pracownika szkoły

Strach przed zakażeniem koronawirusem może skutecznie sparaliżować pracowników przed przyjściem do pracy w szkole. Nieusprawiedliwiona nieobecność może prowadzić do szeregu konsekwencji dla nauczyciela czy pracownika niepedagogicznego. Przepisy przewidują również sytuacje, kiedy pracownik może skutecznie odmówić wykonywania pracy bez żadnych konsekwencji.

 

Okres zawieszenia zajęć jest okresem pracy

Ograniczenie funkcjonowania jednostek systemu oświaty polega na zawieszeniu prowadzenia działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej. Formalnie jednak szkoła jako zakład pracy funkcjonuje.  Oznacza to konieczność zaplanowania pracy zarówno dla nauczycieli, ale i pracowników niepedagogicznych, również w kontekście ich przebywania w miejscu pracy.

 

Obecność fizyczna w szkole

Nauczycielom, ale i pracownikom na niektórych stanowiskach niepedagogicznych (szczególnie tym, którzy pracują na dokumentach, np. księgowy, pracownik kadrowo-płacowy, ale i informatyk), możliwe jest wprowadzenie pracy zdalnej. Zgodnie z art. 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w celu przeciwdziałania COVID-19 pracodawca może polecić pracownikowi (również nauczycielowi) wykonywanie, przez czas oznaczony, pracy określonej w umowie o pracę, poza miejscem jej stałego wykonywania (praca zdalna).

W większości jednak przypadków trudno polecić wykonywanie obowiązków zdalnie, np. nauczycielom (którzy z różnych względów nie mają dostępu do środków komunikacji na odległość, internetu, komputera, generalnie sprzętu, na którym mogą wykonywać obowiązki w domu), sprzątaczkom, woźnym, konserwatorom, sekretarzom, itd. W takich sytuacjach pracodawca powinien zapewnić możliwość ich bezpiecznego przebywania i wykonywania pracy na terenie szkoły.

Są również i pracownicy, którym dyrektor nie zlecił pracy zdalnej, i nie ma dla nich pracy w szkole, jak kucharki, intendenci, pomoce nauczycieli. Dyrektorowi pozostają wówczas dwie możliwości. Po pierwsze, zezwolić tym pracownikom na pozostawanie w gotowości do pracy w domu. Po drugie, może powierzyć pracownikowi inną pracę (art. 81 § 3 Kodeksu pracy).

 

Środki ochrony w sytuacji świadczenia pracy w szkole

W przypadku pracowników wykonywującym obowiązki służbowe na terenie szkoły dyrektor powinien zapewnić im odpowiednie warunki do wykonywania tych obowiązków. Odpowiednie warunki to takie związane z bezpieczeństwem i higieną pracy. Powinien zastanowić się nad tym, jakie procedury wdrożyć i jakie środki bezpieczeństwa wprowadzić, aby pomóc pracownikom. 

Jeżeli chodzi o środki bezpieczeństwa, to w tym przypadku przede wszystkim środki higieny osobistej i dostęp do urządzeń higieniczno-sanitarnych (art. 233 Kodeksu pracy) – w szczególności środki do mycia rąk wysokiej jakości o właściwościach dezynfekujących; maseczki i rękawiczki dla pracowników mających kontakt z rodzicami, czy innymi osobami, które pojawiają się w placówce.

Dyrektor powinien również wdrożyć określone polecenia co do systematycznego wietrzenia pomieszczeń, częstego mycia rąk, a także dezynfekowania miejsca pracy przed i po jej zakończeniu. Powinien zalecić, by pracownicy nie podawali rąk na przywitanie a także, by starali zachowywać odległość od innych osób (również współpracowników). Może podjąć decyzję, co do ograniczonej możliwości poruszania się osób z zewnątrz po terenie jednostki, skracać w razie potrzeby czas pracy pracowników czy wprowadzać zadaniowy czas pracy (na mocy porozumienia z pracownikiem), tak, żeby po wykonaniu zadań pracownik mógł pójść do domu (art. 140 Kodeksu pracy).

 

Kiedy pracownik może odmówić wykonywania pracy?

Reguluje to art. 210 Kodeku pracy wprowadzając pewne przesłanki, które muszą być spełnione.

W razie, gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika albo gdy wykonywana przez niego praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom, pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy, zawiadamiając o tym niezwłocznie przełożonego.

Zatem formalnie w warunkach szkolnych powinny być spełniona dwie przesłanki jednocześnie:

1) warunki pracy nie odpowiadają przepisom bhp (nie tylko za spełnienie formalnych wymogów bezpieczeństwa pracy, ale także za zapewnienie faktycznego bezpieczeństwa, wyrok Sądu Najwyższego z 13 września 2016 r., III PK 146/15),

2) warunki pracy stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika.

Pracownik nie może odmówić świadczenia pracy tylko dlatego, że boi się zarażenia koronawirusem. Sam strach nie może być podstawą do odmowy wykonywania pracy. Chodzi o zagrożenie bezpośrednie dla życia i zdrowia pracownika. Nie może to być zagrożenie wyłącznie potencjalne ani takie, które mogłoby jedynie pośrednio szkodzić jego zdrowiu. Należy przyjąć, że musi to być zagrożenie realne i obiektywnie sprawdzalne (np. w formie oficjalnych komunikatów sanepidu, wprowadzenia stanu epidemicznego). W razie ewentualnego sporu, czy pracownik miał prawo do zaprzestania pracy, wykazanie zgodności z prawem swego zachowania ciąży na pracowniku. Będzie musiał wykazać, że warunki, w jakich przyszło mu pracować nie są odpowiednie do przepisów (dyrektor nie zapewnił środków ochrony indywidualnej, nie wdrożył określonych procedur związanych z pracą w okresie epidemii, o których pisałem) i jednocześnie brak tych zabezpieczeń stwarza bezpośrednie zagrożenia dla zdrowia i życia w kontekście obowiązującej epidemii.

Przed powstrzymaniem się od wykonywania pracy pracownik powinien powiadomić dyrektora (por. wyrok SN z 9.05.2000 r., I PKN 619/99). Ponadto nie może ponosić jakichkolwiek niekorzystnych dla niego konsekwencji z powodu powstrzymania się od pracy, a za ten czas zachowuje prawo do wynagrodzenia.

 

Wyjaśnienia PIP

W związku z licznymi wątpliwościami, dotyczącymi stosowania przepisów prawa pracy odnoszących się do relacji między pracodawcą a pracownikami w sytuacji zagrożenia zarażeniem koronawirusem SARS-CoV-2, Państwowa Inspekcja Pracy przygotowała odpowiedzi na pytania dotyczące tej problematyki: 

https://www.pip.gov.pl/pl/wiadomosci/108072,wyjasnienia-pip-w-zwiazku-z-koronawirusem.html

 

Co może dyrektor, gdy pracownik nie stawi się do pracy?

Jeżeli dyrektor nie uznaje nieobecności pracownika za usprawiedliwione, może podjąć różne działania - począwszy od zastosowania kar porządkowych, po zwolnienie dyscyplinarne w przypadku pracowników niepedagogicznych. Nauczyciela nie można zwolnić dyscyplinarnie, ale można uznać, że nieusprawiedliwienie nieobecności może być przesłanką do skierowania sprawy do rzecznika dyscyplinarnego (w ramach odpowiedzialności dyscyplinarnej).

 

Podstawa prawna:

  • ustawa z 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374),
  • art. 81, art. 140, art. 210, art. 233 ustawy z 26 czerwca 1974 roku Kodeks pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1040 ze zm.).

 

Dariusz Skrzyński

20-03-2020

więcej
< class="item_title"> Ograniczenie etatu a zwiększenie wymiaru zatrudnienia

Nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania od 1 września 2019 miał ograniczony etat, na co podpisał zgodę. Od 28 października 2019 r. doszły godziny w ramach zindywidualizowanej ścieżki kształcenia. Dyrektor przydzielił te godziny nauczycielowi do pełnego etatu.  Czy w porozumieniu z nauczycielem należy wskazać datę końcową tej zmiany zgodnie z orzeczeniem poradni? 

Zgodnie z treścią art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela zasada ograniczenia zatrudnienia nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania do wymiaru nie niższego niż 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć i proporcjonalnego zmniejszenia wynagrodzenia dokonywana jest za zgodą nauczyciela z przyczyn, o których mowa w art. 20 ust. 1 KN, jeżeli nie ma możliwości zatrudnienia nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć oraz nie istnieją warunki do uzupełnienia tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych w innej szkole. W myśl art. 22 ust. 2b KN w razie powstania możliwości podjęcia przez nauczyciela, któremu ograniczono wymiar zatrudnienia, pracy w wymiarze wyższym niż wynikający z tego ograniczenia, w tej samej szkole, na tym samym lub za zgodą nauczyciela na innym stanowisku, pod warunkiem posiadania przez nauczyciela wymaganych kwalifikacji, dyrektor szkoły ma obowiązek w pierwszej kolejności zwiększyć wymiar zatrudnienia tego nauczyciela.

 

 Art. 22 

1. Organ prowadzący szkołę może nałożyć na nauczyciela obowiązek podjęcia pracy w innej szkole lub szkołach i na tym samym lub – za jego zgodą – na innym stanowisku, w celu uzupełnienia tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych w wymiarze nie większym niż 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć. W wypadku niewyrażenia zgody nauczyciel otrzymuje wynagrodzenie za część obowiązkowego wymiaru zajęć.

2. Zasada ograniczenia zatrudnienia nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania do wymiaru nie niższego niż 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć i proporcjonalnego zmniejszenia wynagrodzenia może być – za zgodą nauczyciela – stosowana również w wypadku, gdy z przyczyn, o których mowa w art. 20 ust. 1, nie ma możliwości zatrudnienia nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć oraz nie istnieją warunki do uzupełnienia tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych w innej szkole. W razie braku zgody nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania na ograniczenie wymiaru zatrudnienia i proporcjonalne zmniejszenie wynagrodzenia, stosuje się przepisy art. 20.

2b. W razie powstania możliwości podjęcia przez nauczyciela, któremu ograniczono wymiar zatrudnienia, pracy w wymiarze wyższym niż wynikający z tego ograniczenia, w tej samej szkole, na tym samym lub za zgodą nauczyciela na innym stanowisku, pod warunkiem posiadania przez nauczyciela wymaganych kwalifikacji, dyrektor szkoły ma obowiązek w pierwszej kolejności zwiększyć wymiar zatrudnienia tego nauczyciela.

 
Skoro ustawa zakłada po stronie dyrektora obowiązek automatycznego zwiększenia wymiaru zatrudnienia nauczycielowi pracującemu w ograniczonym wymiarze, to należy uznać, że dyspozycja art. 22 ust. 2b KN zakłada brak konieczności osiągania porozumienia między stronami stosunku pracy w tej kwestii. W związku z powyższym dyrektor powinien zwiększyć wymiaru zatrudnienia nauczycielowi pracującemu w ograniczonym wymiarze o  godziny do pełnego etatu. O fakcie tym dyrektor powinien poinformować nauczyciela pisemnie wskazując jednocześnie okres zwiększenia wymiaru zatrudnienia związany z godzinami w ramach zindywidualizowanej ścieżki kształcenia (od 28 pażdziernika 2019 r. do 26 czerwca 2020 r.)
 
 
Podstawa prawna:
 
 
 
Dariusz Skrzyński
21-11-2019
 
więcej
< class="item_title"> Ograniczenie zatrudnienia od 1 września 2019 r.

Do 31 sierpnia 2019 r. obowiązuje jeszcze przejściowa regulacja ograniczania zatrudnienia w związku z likwidacją gimnazjów, czy oddziałów gimnazjalnych, która umożliwia zmniejszenie etatu również powyżej 1/2 etatu. Od 1 września 2019 r. ograniczenie jest możliwe maksymalnie do 1/2 etatu.

 

Dwie regulacje dotyczące ograniczenia zatrudnienia

Obecnie jeszcze mamy dwie procedury dotyczące ograniczania zatrudnienia.

Pierwsza podstawowa uregulowana jest w art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela i dotyczy nauczycieli zatrudnionych na podstawie mianowania.

 

    Art. 22 ust. 2

    2. Zasada ograniczenia zatrudnienia nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania do wymiaru nie niższego niż 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć i proporcjonalnego zmniejszenia wynagrodzenia może być - za zgodą nauczyciela - stosowana również w wypadku, gdy z przyczyn, o których mowa w art. 20 ust. 1, nie ma możliwości zatrudnienia nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć oraz nie istnieją warunki do uzupełnienia tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych w innej szkole. W razie braku zgody nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania na ograniczenie wymiaru zatrudnienia i proporcjonalne zmniejszenie wynagrodzenia, stosuje się przepisy art. 20.

 

Z tej regulacji wynika, że można ograniczyć zatrudnienie maksymalnie do 1/2 etatu.

Druga procedura ograniczania zatrudnienia uregulowana jest w art. 225 ust. 2 i 5 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe i dotyczy szkół z oddziałami gimnazjalnymi - nauczycieli zatrudnionych na podstawie mianowania lub umowy o pracę na czas nieokreślony w pełnym wymiarze zajęć, jeżeli dalsze zatrudnienie w pełnym wymiarze zajęć nie jest możliwe.

 

 

   Art. 225 ust. 2 i 5

    2. Nauczycielowi gimnazjum, o którym mowa w ust. 1, zatrudnionemu na podstawie mianowania lub umowy o pracę na czas nieokreślony w pełnym wymiarze zajęć, którego dalsze zatrudnienie w pełnym wymiarze zajęć nie jest możliwe, dyrektor szkoły może zaproponować ograniczenie zatrudnienia, z zastrzeżeniem ust. 5.

(…)

    5. Ograniczenie zatrudnienia nauczyciela gimnazjum, o którym mowa w ust. 1, może nastąpić do 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć lub niższego, uzasadnionego względami organizacyjnymi gimnazjum. W tym przypadku wynagrodzenie nauczyciela ulega zmniejszeniu proporcjonalnie do wymiaru ograniczonego zatrudnienia.

W tym przypadku można ograniczyć zatrudnienie również powyżej 1/2 etatu.

O pojawiających się rozbieżnościach interpretacyjnych co do stosowania art. 225 piszemy w artykule: Kiedy stosować art. 20 Karty Nauczyciela, a kiedy art. 225 i 226 Przepisów wprowadzających Prawo oświatowe?

 

Ograniczenie zatrudnienia od 1 września tylko do 1/2 etatu

W praktyce pojawiły się wątpliwości, czy można ograniczyć zatrudnienie nauczyciela poniżej 1/2 pensum także na rok szkolny 2019/2020? Na tak postawione pytanie należy odpowiedzieć – NIE. Już wyjaśniam dlaczego.  Otóż w roku szkolnym 2019/2020 klasy gimnazjalne nie będą już istnieć, dlatego nie można mówić o względach organizacyjnych szkoły z klasami gimnazjalnymi, które mogłyby uzasadniać ograniczenie zatrudnienia poniżej połowy etatu (zob. art. 225 ust. 5). Tym samym proponując ograniczenie zatrudnienia na rok szkolny 2019/2020 bez względu czy następuje to na podstawie art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela, czy art. 225 ust. 2 i 5 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe, należy zagwarantować nauczycielowi co najmniej połowę obowiązkowego wymiaru zajęć.

 

Podstawy prawne:

 

Dariusz Skrzyński

11-05-2019

więcej
< class="item_title"> Pensja minimalna nauczyciela od 1 września 2020 - rozporządzenie podpisana

Rozporządzenie MEN określające minimalne stawki nauczycielskich wynagrodzeń od 1 września 2020 roku już został podpisany: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 sierpnia 2020 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1491).

Zgodnie z zapowiedziami kwota bazowa wynagrodzenia wzrosła o 6%, natomiast w przypadku nauczycieli o najniższym uposażeniu zaproponowane zostało zwiększenie minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli stażystów w drugiej grupie wykształcenia oraz nauczycieli stażystów, kontraktowych i mianowanych w trzeciej grupie wykształcenia o ponad 6 proc.

Tym samym wynagrodzenie zasadnicze nauczycieli, którzy mają najwyższy wymagany poziom wykształcenia, od 1 września 2020 r. wynosi dla nauczyciela stażysty – 2 949 zł, nauczyciela kontraktowego – 3 034 zł, nauczyciela mianowanego – 3 445 zł, nauczyciela dyplomowanego – 4 046 zł

 

Poziom wykształcenia

Stopnie awansu zawodowego nauczyciela

nauczyciel stażysta

nauczyciel kontraktowy

nauczyciel mianowany

nauczyciel dyplomowany

Tytuł zawodowy magistra z przygotowaniem pedagogicznym

2 949

3 034

3 445

4 046

Tytuł zawodowy magistra bez przygotowania pedagogicznego, tytuł zawodowy licencjata (inżyniera) z przygotowaniem pedagogicznym

2 818

2 823

3 002

3 523

Tytuł zawodowy licencjata (inżyniera) bez przygotowania pedagogicznego, dyplom ukończenia kolegium nauczycielskiego lub nauczycielskiego kolegium języków obcych, pozostałe wykształcenie

2 800

2 818

2 841

3 079

 

 

Podstawa prawna:

 

31-08-2020

 

 

więcej
< class="item_title"> Pierwsze webinarium ECRK - bezpłatny film z wydarzenia

Nasze pierwsze Webinarium za nami! Frekwencja przeszła nasze najśmielsze oczekiwania i podczas naszego internetowego spotkania gościliśmy ponad 400 dyrektorów oraz nauczycieli z całej Polski! :-)

Wszystkim uczestnikom serdecznie dziękujemy, a przede wszystkim dziękujemy za pozytywne opinie po jego zakończeniu!  

 

W związku z licznymi prośbami o film z tego wydarzenia, nagranie zamieściliśmy w zakładce E-szkolenia. Film dostępny jest bezpłatnie, po zalogowaniu się na naszej stronie. 

 

Kolejne Webinaria już wkrótce, serdecznie zapraszamy! 

PRZEJDŹ DO FILMU

więcej
< class="item_title"> Postępowanie dyscyplinarne z punktu widzenia nauczyciela, wobec którego wszczęto postępowanie wyjaśniające

W życiu niektórych nauczycieli, zdarza się tak, że czasem świadomie lub nie „narozrabiają”. Warto zastanowić się jak wygląda cała procedura postępowania w takim przypadku, szczególnie po ostatnich zmianach w zakresie postępowania dyscyplinarnego.

Wobec nauczyciela, który swoim zachowaniem uchybił godności zawodu nauczyciela lub obowiązkom zawartym w treści art. 6 Karty Nauczyciela może zostać wszczęte postępowanie dyscyplinarne. W tym miejscu należy podkreślić, iż ocena wartości etycznej działań nauczyciela jest jednym z najtrudniejszych zadań na każdym etapie postępowania. Jednym z powodów jest z pewnością fakt, że zawód nauczyciela postrzegany jest przez społeczeństwo jako zawód zaufania publicznego. Od osób wykonujących ten zawód oczekuje się przestrzegania norm etycznych, moralnych i społecznych. Przestrzeganie tych norm odnosi się do postawy nauczyciela do życia, a więc nie ogranicza się tylko do sytuacji szkolnych. Jest to istotne ze względu na specyfikę zawodu nauczyciela,  która opiera się  na budowaniu więzi społecznych opartych na wzajemnym zaufaniu z uczniami, rodzicami oraz współpracownikami. Sytuacje, w których otoczenie nauczyciela, tj. inni nauczyciele, rodzice, czy uczniowie negatywnie odbierają zachowania nauczyciela, są zazwyczaj indywidualnie badane i oceniane przez wskazane ustawowo organy, np. dyrektora, rzecznika dyscyplinarnego, prokuratora. Z pewnością zachowania sprzeczne z ogólnie przyjętymi normami społecznymi (agresja, używanie wulgaryzmów, wyśmiewanie, dokuczanie, szykanowanie), polegające na łamaniu przepisów prawa, zarówno przepisów karnych (poświadczenie nieprawdy, fałszowanie dokumentów), jak i przepisów z zakresu prawa pracy (mobbing), należy uznać za zachowania naruszające godność każdego zawodu. Szczególnie takiego, który społecznie postrzegany jest jak zawód zaufania publicznego. 

Jak wobec powyższego wygląda procedura postępowania w sytuacji, gdy ktoś uzna, że czyn nauczyciela może wskazywać na uchybienie godności reprezentowanego przez niego zawodu?

Pierwszym etapem czynności po otrzymaniu przez organ, przed którym działa komisja, wiadomości o uchybieniu godności zawodu lub obowiązkom nauczyciela jest wszczęcie przez rzecznika dyscyplinarnego na polecenie tego organu postępowania wyjaśniającego. Przedmiotem tego postępowania jest ustalenie za pośrednictwem przeprowadzonych dowodów czy zachowanie nauczyciela mogło stanowić uchybienie godności zawodu nauczyciela lub jego obowiązkom czy też takiego nie stanowiło. Podczas tych działań rzecznik zbiera, przeprowadza, zabezpiecza i utrwala dowody konieczne do wyjaśnienia sprawy, w tym przesłuchuje świadków i zasięga opinii biegłych, a przede wszystkim uzyskuje stanowisko nauczyciela, którego dotyczy postępowanie wyjaśniające, wobec stawianych zarzutów i zebranych dowodów. W tej sytuacji, co należy podkreślić, nauczyciel nie jest jeszcze obwiniony. Na tym etapie podejmowanych przez organ działań rzecznik dyscyplinarny zobowiązany jest poinformować nauczyciela o wszczęciu wobec niego postępowania wyjaśniającego, a także dyrektora szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony oraz organ przed którym działa komisja. W sytuacji gdy postępowanie dotyczy dyrektora szkoły, zawiadamia się organ prowadzący szkołę. Należy dodać, że o wszczęciu postępowania wyjaśniającego dotyczącego czynu naruszającego prawa i dobro dziecka rzecznik dyscyplinarny zawiadamia także Rzecznika Praw Dziecka.

Już na tym etapie postępowania wyjaśniającego nauczyciel ma prawo ustanowić obrońcę, wówczas o wszystkich czynnościach podejmowanych przez rzecznika powiadamia się również pełnomocnika wskazanego przez nauczyciela. Obrońcą nauczyciela może być każda wskazana przez niego osoba z wyjątkiem członka komisji dyscyplinarnej, przed którą toczy się postępowanie. Nauczyciel ma prawo składać w toku postępowania wyjaśniającego wnioski dowodowem.in. może żądać przesłuchania wskazanych przez niego świadków, przedstawiać dokumenty, zażądać za pośrednictwem rzecznika dyscyplinarnego, np. od dyrektora szkoły dostarczenia określonych dokumentów czy złożyć wniosek o powołanie biegłego. Jednocześnie rzecznik dyscyplinarny zobowiązany jest do poinformowania nauczyciela o terminie i miejscu przeprowadzania czynności, w tym czynności przeprowadzanych z jego inicjatywy. Składane przez nauczyciela wnioski mogą być przez rzecznika uznane za istotne w sprawie lub odrzucone, przy czym w tej ostatniej sytuacji rzecznik powinien swoje stanowisko uzasadnić. W trakcie postępowania wyjaśniającego prowadzone są protokołowane przesłuchania świadków. Przesłuchanie świadka, który w chwili przesłuchania nie ukończył 18 lat odbywa się zawsze w obecności psychologa, a o powołaniu takiej osoby na świadka powiadamiani są jego rodzice, którzy mogą również uczestniczyć w przesłuchaniu ich dziecka. Przesłuchanie prowadzi rzecznik dyscyplinarny i to on zadaje pytania, jednak prawo do zadawania pytań przysługuje również nauczycielowi i jego obrońcy. W przesłuchiwaniu ucznia nie uczestniczy nauczyciel, wobec którego toczy się postępowanie, ale w jego imieniu bierze udział obrońca. Każdy świadek przed rozpoczęciem przesłuchania zostaje pouczony przez rzecznika o przysługujących mu prawach, a także o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych zeznań.  

W zależności od poczynionych przez rzecznika dyscyplinarnego ustaleń w toku postępowania wyjaśniającego rzecznik:

  1. kieruje wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, gdy wyniki postępowania wskazują, że obwiniony uchybił godności zawodu lub obowiązkom nauczyciela, lub
  2. umarza postępowanie wyjaśniające, gdy:
    • postępowanie wyjaśniające nie potwierdziło popełnieniaprzez nauczyciela czynu uchybiającego godności zawodu nauczyciela lub obowiązkom, o których mowa w 6;
    • za popełniony czyn nauczyciel został ukarany karą porządkową zgodnie z 108 Kodeksu pracy, chyba że popełniony czyn narusza prawa i dobro dziecka;
    • nauczyciel, w chwili popełnienia zarzucanego czynu, nie był zatrudniony na stanowisku nauczyciela w jednostkach organizacyjnych, o których mowa w  1 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1a i 2;
    • nauczyciel zmarł;
    • postępowanie dyscyplinarne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone lub wcześniej wszczęte toczy się;
    • nastąpiło przedawnienie odpowiedzialności dyscyplinarnej.

 

Należy podkreślić, że obowiązkiem rzecznika dyscyplinarnego jest przede wszystkim zbadanie czy w danej konkretnej sprawie nie nastąpiło przedawnienie odpowiedzialności dyscyplinarnej. Postępowanie dyscyplinarne nie może być bowiem wszczęte po upływie 3 miesięcy od dnia uzyskania przez właściwy organ, przy który powołano komisję dyscyplinarną informacji o popełnianiu czynu stanowiącego uchybienie godności zawodu lub obowiązkom nauczyciela i po upływie 3 lat od popełniania tego czynu. Pamiętać jednak należy, że od 1 września 2019 r. postępowanie dyscyplinarne może być wszczęte także po upływie 3 miesięcy od dnia powzięcia wiadomości o popełnieniu czynu, jeżeli narusza on prawa i dobro dziecka

Jeżeli na przykład zdarzenie miało miejsce w dniu 5 maja 2016 r., a organ dowiedział się o nim w dniu 5 października 2019 r., to nastąpiło przedawnienie i umarza się postępowanie wyjaśniające, ponieważ upłynęły 3 lata od zdarzenia. Natomiast jeżeli czyn nastąpił 2 lata od dnia powzięcia przez organ wiadomości o zdarzeniu, to mimo upływu czasu postępowanie wyjaśniające jest prowadzone albowiem nie doszło do przedawnienia. Należy również mieć na uwadze fakt, że w przypadku popełnienia czynu przez nauczyciela, w związku z którym następuje rozwiązanie stosunku pracy postępowanie dyscyplinarne może zostać wszczęte i być prowadzone. Za decydujący moment ustawodawca przyjął czas popełnienia czynu, a nie czas i istniejącą sytuację prawną nauczyciela w chwili składania wniosku.

Nauczyciel, wobec którego wszczęto postępowanie karne lub został złożony wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego w zależności od rodzaju naruszeń może zostać zawieszony w pełnieniu obowiązków albo też zawieszenie ma charakter obligatoryjny. Zawieszenia nauczyciela dokonuje dyrektor szkoły, a w przypadku dyrektora szkoły organ prowadzący. Obligatoryjnie nauczyciel powinien zostać zawieszony w przypadku, gdy naruszenie dotyczy praw i dobra dziecka. W innym przypadku zawieszenie nauczyciela w obowiązkach będzie uzależnione od charakteru naruszeń i ich wiarygodności. Jednocześnie przepisy przewidują możliwość zawieszenia nauczyciela jeszcze przed złożeniem wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego w przypadkach niecierpiących

...
więcej
< class="item_title"> Postępowanie kwalifikacyjne na stopień nauczyciela kontraktowego po ustaniu zatrudnienia

„Jestem nauczycielem stażystą. 31 maja zakończyłam staż, 1 czerwca oddałam sprawozdanie z odbycia stażu na stopień nauczyciela kontraktowego. Moja umowa kończy się 30 czerwca. Dyrektor chce przeprowadzić rozmowę kwalifikacyjną dopiero w sierpniu. Czy jeśli nie będę pracownikiem może taką rozmowę przeprowadzić? Czy jeśli złożę wniosek o wszczęcie postępowania będąc jeszcze pracownikiem to postępowanie się odbędzie?” 

Powyższe wątpliwości są zasadne i wynikają wprost z obowiązujących przepisów prawnych.

Obecnie awans zawodowy nauczycieli regulują: ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2019 r. poz. 2215) oraz rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 lipca 2018 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz. U. z 2018 r. poz. 1574), ze zmianami z  23 sierpnia 2019 roku (Dz. U. z 2019 r., poz. 1650). W niektórych przypadkach istotne są też przepisy przejściowe znajdujące się w Ustawie z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych  oraz w ustawie z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw.

Warunkiem nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela oraz  w przypadku nauczyciela stażysty – uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej po przeprowadzonej rozmowie (zgodnie z Art. 9b. 1 KN).

Przepisy ustawy Karta Nauczyciela mają zastosowanie do nauczycieli zatrudnionych w jednostkach wymienionych w art. 1 tej ustawy.  W opisanej na wstępie sytuacji postępowanie kwalifikacyjne i nadanie stopnia awansu w lipcu czy w sierpniu będzie dotyczyło osoby, która nie będzie już zatrudniona na stanowisku nauczyciela.

Postępowanie kwalifikacyjne w lipcu czy w sierpniu jest uzasadnione jeżeli nauczyciel został zatrudniony od 1 września do 31 sierpnia,  czyli na rok szkolny. Wówczas taki okres zatrudnienia jest zgodny z zapisami art. 10 ust.2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2019 r. poz. 2215) i jest wystarczający na odbycie stażu, realizację postępowania kwalifikacyjnego i nadanie stopnia awansu.

Art. 10.

  1. Z osobą posiadającą wymagane kwalifikacje, z zastrzeżeniem ust. 3, i rozpoczynającą pracę w szkole stosunek pracy nawiązuje się na podstawie umowy o pracę na czas określony na jeden rok szkolny w celu odbycia stażu wymaganego do uzyskania awansu na stopień nauczyciela kontraktowego, z zastrzeżeniem ust. 7. W przypadkach, o których mowa w art. 9c ust. 5f i art. 9g ust. 8, w razie ustalenia dodatkowego stażu, z nauczycielem stażystą nawiązuje się stosunek pracy na czas określony na kolejny jeden rok szkolny.

Zatrudnienie na podstawie umowy o pracę na czas określony, krótszy niż jeden rok szkolny, nawiązywanej na podstawie art. 10 ust. 7 KN jest wyjątkiem uwarunkowanym wystąpieniem jednej z dwóch przesłanek, tj. zastępstwa nieobecnego nauczyciela lub zaistnienia potrzeby wynikającej z organizacji nauczania. 

Art. 10.

  1. W przypadku zaistnienia potrzeby wynikającej z organizacji nauczania lub zastępstwa nieobecnego nauczyciela, w tym w trakcie roku szkolnego, z osobą rozpoczynającą pracę w szkole, z nauczycielem kontraktowym lub z nauczycielami, o których mowa w ust. 5, stosunek pracy nawiązuje się na podstawie umowy o pracę na czas określony.

Prawdopodobnie w analizowanym przypadku wystąpiła taka  wyjątkowa podstawa zatrudnienia. Ukończenie stażu a nawet złożenie wniosku o wszczęcie postępowania kwalifikacyjnego na stopień nauczyciela kontraktowego nie stanowi przesłanki wydłużenia umowy o pracę na czas określony - takiego skutku nie przewidują  obowiązujące przepisy Katy Nauczyciela.

Pomimo, że nauczyciel znajduje się w mało komfortowej sytuacji - zatrudniony tylko do 30 czerwca to istnieje możliwość awansu zawodowego pod warunkiem braku przeszkód obiektywnych i dobrej woli stron, w tym niestosowania terminów ostatecznych. Dobry przykład dał sam nauczyciele składając sprawozdanie już 1 czerwca.

Dla przypomnienia obowiązujące w tym zakresie terminy (maksymalne):

  • 7 dni od dnia zakończenia stażu Złożenie sprawozdania z realizacji stażu;  
  • 7 dni od dnia zakończenia stażu - Projekt oceny dorobkuzawodowego nauczyciela za okres stażu składany przez opiekuna; 
  • 21 dni od dnia złożenia sprawozdania z realizacji stażu Ocena dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu;
  • W roku uzyskania pozytywnej oceny dorobku zawodowego za okres stażu Złożenie wniosku o wszczęcie postępowania kwalifikacyjnego  przez nauczyciela stażystę. Tu nauczyciel powinien złożyć wniosek niezwłocznie po otrzymaniu oceny dorobku zawodowego;
  • Na co najmniej 7 dni przed posiedzeniem komisji - Powiadomienie nauczyciela o terminie i miejscu posiedzenia komisji kwalifikacyjnej.

Pozostaje jeszcze jeden ważny termin zależny już tylko od dyrektora: do 31 sierpnia - Termin wydania decyzji o nadaniu lub odmowie nadania stopnia awansu zawodowego nauczycielowi - jeżeli wniosek złożony do 30 czerwca. Tu, jeżeli decyzja zostanie wydana do 30 czerwca to cel zostanie zrealizowany pomimo bardzo napiętego harmonogramu.

Należy zaznaczyć, że powyższe wyjaśnienia mają charakter opinii i nie stanowią wiążącej wykładni prawa. 

 

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela  art. 1, art. 9b ust. 3, art. 9c ust. 5a-5c, art. 9d ust.7, art. 10 ust. 2 i ust. 7

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 lipca 2018 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli  - §4 ust.5, §5 ust. 2, §11 ust.3

 

 

Jadwiga Osińska

22-06-2020

więcej

ECRK s.c.
ul. Elektryczna 1/3 lok. 216
15-080, Białystok
Oddział Warszawa:
ul. Zaruby 6A lok. 32
 
Telefony

logo